MİZAHIN ÇEVİRİSİ: NASREDDİN HOCA FIKRALARININ ALMANCAYA ÇEVİRİSİNİN GENEL SÖZLÜ MİZAH KURAMINA GÖRE İNCELENMESİ
HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi · 02.07.2026 · 14 (Ek Sayı) · 1-20
DOI: 10.20304/humanitas.1971058 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, online erschienen am 02.07.2026. Verfasst von Ümmügülsüm Albiz. Die Arbeit nennt 21 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Mevcut çalışma, Türk kültürünün önemli mizahi figürlerinden olan Nasreddin Hoca’nın Doğuran Kazan, Ye Kürküm Ye ve Parayı Veren Düdüğü Çalar adlı fıkralarını, Salvatore Attardo’nun Genel Sözlü Mizah Kuramı’nı (GSMK) temel alarak mizah çevirisine yönelik geliştirdiği mikro çeviri modeli doğrultusunda incelemektedir. Çalışmanın asıl amacı, söz konusu fıkraların Müjdat Kayayerli tarafından gerçekleştirilen Almanca çevirilerinin kuramın altı bilgi kaynağı (Dil, Anlatım Stratejisi, Durum, Hedef, Mantıksal Mekanizma, Senaryo Karşıtlığı) hiyerarşisi üzerinden incelenmesi ve kültürlerarası mizah aktarımında ortaya çıkan anlamsal, edimsel eş değerlikleri saptamaktır. Betimsel araştırma yönteminin verilerinden faydalanılan çalışmada, elde edilen bulgular hiyerarşinin en alt aynı zamanda en somut basamağı olan Dil katmanından başlayarak en üst aynı zamanda en soyut olan Senaryo Karşıtlığı parametresine kadar incelenmektedir. Analiz sonucunda, hiyerarşinin en alt katmanlarını oluşturan Dil ve Durum parametrelerinde çevirmenin erek dilin fıkra retoriğine ve Alman kültürel yaşamına uygun olacak şekilde mikro düzeyde değişiklikler yaptığı; Anlatı Stratejisi ve Hedef parametrelerinde ise fıkraların biçimsel kronolojisi ile evrensel insani yönlerin eleştirisinin aynı şekilde aktarıldığı görülmektedir. Kuramın en üst aynı zamanda soyut basamaklarını oluşturan Mantıksal Mekanizma ve Senaryo Karşıtlığında ise hatalı analoji, şekil-zemin tersine çevrilmesi ve sahte mantık gibi soyut kavramsal yapıların erek dile tam olarak çevrildiği anlaşılmaktadır. Sonuç olarak çevirmenin, üst düzey parametreleri Attardo’nun önerdiği şekilde korumuş olduğu, alt parametrelerde ise edimsel eş değerlik oluşturmak için değişiklikler yapmış olduğu saptanmaktadır.
Zitieren
APA
Albiz, Ü. (2026). MİZAHIN ÇEVİRİSİ: NASREDDİN HOCA FIKRALARININ ALMANCAYA ÇEVİRİSİNİN GENEL SÖZLÜ MİZAH KURAMINA GÖRE İNCELENMESİ. HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 14(Ek Sayı), 1-20. https://doi.org/10.20304/humanitas.1971058
Vancouver
Albiz Ü. MİZAHIN ÇEVİRİSİ: NASREDDİN HOCA FIKRALARININ ALMANCAYA ÇEVİRİSİNİN GENEL SÖZLÜ MİZAH KURAMINA GÖRE İNCELENMESİ. HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;14(Ek Sayı):1-20. doi:10.20304/humanitas.1971058
BibTeX
@article{Albiz2026,
author = {Albiz, Ümmügülsüm},
title = {MİZAHIN ÇEVİRİSİ: NASREDDİN HOCA FIKRALARININ ALMANCAYA ÇEVİRİSİNİN GENEL SÖZLÜ MİZAH KURAMINA GÖRE İNCELENMESİ},
journal = {HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi},
year = {2026},
volume = {14},
number = {Ek Sayı},
pages = {1--20},
doi = {10.20304/humanitas.1971058}
}
EUVIMED