EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Garîbü’l-Kur’an Literatüründe Kıraat-Anlam İlişkisi: Râgıb el-İsfahânî’nin el-Müfredât’taki Yöntemi

İhsan Sütşurup

Amasya İlahiyat Dergisi · 30.06.2026 · (28) · 266-300

DOI: 10.18498/amailad.1915577 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Amasya İlahiyat Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von İhsan Sütşurup. Die Arbeit nennt 50 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu araştırma, Râgıb el-İsfahânî’nin el-Müfredât fî garîbi’l-Kur’ân adlı eserinde kıraat farklılıklarını ele alış biçimini ve bunların Kur’an lafızlarının anlamlandırılmasındaki rolünü incelemeyi konu edinmektedir. Çalışmanın çıkış noktası, Kur’an ilimleri geleneğinde lügat, kıraat ve tefsir disiplinleri arasındaki ilişkinin çoğu zaman birbirinden bağımsız biçimde ele alınması ve kıraatlerin kelimelerin anlam inşasındaki işlevinin sistematik olarak değerlendirilmemiş olmasıdır. Bu bağlamda araştırma, el-Müfredât’ta kıraat ihtilaflarına yer verilen maddelerle sınırlandırılmış, söz konusu maddelerde farklı okuyuşların hangi bağlamlarda zikredildiği, lügavî açıklamalarla nasıl ilişkilendirildiği ve bu lafızların anlamını hangi yönlerden etkilediği ayrıntılı biçimde analiz edilmiştir. Çalışmanın amacı, Râgıb el-İsfahânî’nin kıraatlere yaklaşımını yöntemsel açıdan ortaya koymak, onun farklı okuyuşları hangi durumlarda anlamı açıklayıcı bir unsur olarak kullandığını, hangi durumlarda okuyuşlar arasında bir tercihte bulunduğunu veya tercih belirtmeksizin aktardığını ve bu vecihleri Kur’an kelimelerinin semantik sınırlarını genişleten unsurlar olarak nasıl değerlendirdiğini tespit etmektir. Araştırmanın önemi, Kur’an lafızlarının anlaşılmasında kıraatlerin farklı okuma formlarından ziyade anlamı derinleştiren temel dilsel veriler olarak değerlendirilmesi gerektiğinin ortaya konulmasıdır. Bu yönüyle çalışma, Kur’an lügati ile kıraat ilmi arasındaki ilişkinin İsfahânî’nin eserinde nasıl kurgulandığını görünür kılmayı hedeflemektedir. Yöntem olarak nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş, el-Müfredât’ın tamamı taranarak kıraat ihtilafı içeren maddeler tespit edilmiş ve bu maddeler içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Elde edilen veriler, kıraatlerin kelimenin kök anlamını destekleme, anlam alanını genişletme, farklı semantik ihtimalleri ortaya koyma ve kimi durumlarda fıkhî veya tefsîrî yorumlara zemin hazırlama gibi işlevleri çerçevesinde tasnif edilmiştir. İnceleme sonucunda İsfahânî’nin kıraatleri belirli bir sınıflandırmaya tâbi tutmadığı, okunuşları tasnif etmekten ziyade anlam merkezli bir bakış açısıyla ele aldığı tespit edilmiştir. Müellifin kıraat imamlarının isimlerini çoğu zaman zikretmediği, okuyuşları rivayet yönünden değerlendirmekten öte kelimenin delâleti ve âyet bağlamı üzerinden anlamlandırdığı görülmüştür. Bununla birlikte bazı maddelerde bağlam, anlam uyumu ve âyetin genel mesajı esas alınarak belirli bir okunuşun daha uygun bulunduğu ima edilmiş, nadir de olsa açık tercih ortaya konulmuştur. Bu durum, müellifin kıraatleri rastgele aktarmadığını, bilakis onları bilinçli biçimde anlamı temellendirme sürecine dâhil ettiğini göstermektedir.

Zitieren

APA

Sütşurup, İ. (2026). Garîbü’l-Kur’an Literatüründe Kıraat-Anlam İlişkisi: Râgıb el-İsfahânî’nin el-Müfredât’taki Yöntemi. Amasya İlahiyat Dergisi, 266-300. https://doi.org/10.18498/amailad.1915577

Vancouver

Sütşurup İ. Garîbü’l-Kur’an Literatüründe Kıraat-Anlam İlişkisi: Râgıb el-İsfahânî’nin el-Müfredât’taki Yöntemi. Amasya İlahiyat Dergisi. 2026:266-300. doi:10.18498/amailad.1915577

BibTeX
@article{Sturup2026,
  author = {Sütşurup, İhsan},
  title = {Garîbü’l-Kur’an Literatüründe Kıraat-Anlam İlişkisi: Râgıb el-İsfahânî’nin el-Müfredât’taki Yöntemi},
  journal = {Amasya İlahiyat Dergisi},
  year = {2026},
  number = {28},
  pages = {266--300},
  doi = {10.18498/amailad.1915577}
}
Kostenlos starten →