EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Kur’ân Metninde İlâhî Seçilmenin Kriterleri: Anlam ve Bağlam Analizi

Bedriye Özçelik Yılmaz

Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi · 30.06.2026 · (60) · 303-342

DOI: 10.17120/omuifd.1877153 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Bedriye Özçelik Yılmaz. Die Arbeit nennt 35 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Makalede Allah’ın seçkin kulları olmanın Kur’an’da hangi niteliklerle ilişkilendirildiği ele alınmaktadır. Peygamberlerin, belirli şahıs ve toplulukların seçilmesi, seçimin mahiyeti, soya mı, dinî-ahlâkî liyakate mi bağlı olduğu, Kur’ân ayetleri ile tefsirleri üzerinden değerlendirilmekte ve ilâhî seçilmişlikle ilgili Tanah pasajlarıyla karşılaştırılmaktadır. Makalenin eleştiriye tabi tuttuğu husus, belirli bir dönem ve coğrafyada seçilen İsrailoğulları’ndan etnik temelli, ötekileştirici kurgusal bir kimlik (Yahudilik) ortaya çıkartan “seçilmişlik” anlayışıdır. Konu, Kur’ân'da seçme-seçim anlamında kullanılan ictibâ, ihtiyâr, istıfâ, yetiştirip seçme anlamında istinâ‘, tercih edip öne çıkarma anlamında îsâr ve hoşnut-razı olma anlamında kullanılan irtizâ kelimeleri üzerinden incelenmektedir. Kelimelerin anlamları, Kur’ân’daki kullanımları ve aralarındaki nüanslar üzerinde durulmaktadır. Yer aldıkları Kur’ân ayetleri iç ve dış bağlamlarıyla, diğer bir deyişle siyâkı-sibâkı, tarihsel arka planlarıyla ve kronolojik olarak analiz edilmektedir. Konunun literatürde bu özgün çerçeve ve yöntemle bütüncül incelendiği bir çalışmaya rastlanmamıştır. Çalışma bu yönüyle literatüre özgün bir katkı sunacaktır. Nüzulünde Kur’ân’ın muhatapları arasında Mekke’nin ilk döneminde daha çok Mekke müşrikleri bulunurken, orta döneminden itibaren onlara Ehl-i kitap eklenmiş, Medine’nin ilk döneminde ise Ehl-i kitap, özellikle bölgedeki Yahudiler ön plana çıkmıştır. Konu bağlamındaki ayetlerin, Hz. Muhammed’in peygamber olarak seçilmesine itiraz eden Mekkelilere ve Ehl-i kitaba cevap verdiği söylenebilir. Kur’ân, muhataplarının yanlış inanç ve davranışlarını eleştirip düzeltirken onların hafızalarında ve yazıtlarındaki doğru/yanlış bilgilere de atıflar yapmıştır. Çalışmanın bulguları, Kur’ânî perspektifte ilâhî seçimin soya dayalı mutlak bir imtiyaz değil; aksine tevhîd, takva, liyakat ve sâlih amel şartına bağlı dinamik bir süreç olduğunu göstermektedir.

Zitieren

APA

Yılmaz, B. Ö. (2026). Kur’ân Metninde İlâhî Seçilmenin Kriterleri: Anlam ve Bağlam Analizi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 303-342. https://doi.org/10.17120/omuifd.1877153

Vancouver

Yılmaz BÖ. Kur’ân Metninde İlâhî Seçilmenin Kriterleri: Anlam ve Bağlam Analizi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2026:303-342. doi:10.17120/omuifd.1877153

BibTeX
@article{Ylmaz2026,
  author = {Yılmaz, Bedriye Özçelik},
  title = {Kur’ân Metninde İlâhî Seçilmenin Kriterleri: Anlam ve Bağlam Analizi},
  journal = {Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi},
  year = {2026},
  number = {60},
  pages = {303--342},
  doi = {10.17120/omuifd.1877153}
}
Kostenlos starten →