EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Estetiğin Sınırlarında: Yapay Zekâ Çağında Sanatın Ontolojik Krizi ve İnsanlığın Teknolojik Sublime ile Yüzleşmesi

Sevtap Yıldız

Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi · 28.06.2026 · 26 (2) · 734-751

DOI: 10.18037/ausbd.1807814 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, online erschienen am 28.06.2026. Verfasst von Sevtap Yıldız. Die Arbeit nennt 29 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu makale, yapay zekânın (YZ) sanat alanına sadece teknik bir araç değil, derin felsefi ve ontolojik sorgulamaları tetikleyen bir provokatör olarak da girdiğini savunur. YZ tarafından üretilen sanatın, geleneksel sanat eseri kavramını temelden dönüştürdüğünü iddia eder. Bu çalışmada Walter Benjamin’in “aura” kavramından yola çıkılarak, YZ sanatının orijinal eserin “burada ve şimdi” oluşuna dayanan benzersizliği ve maddi varlığını tamamen ortadan kaldırdığı, böylece sanatı dijital bir hayalete dönüştürdüğü gösterilmiştir. Bu durum, Arthur Danto’nun “sanatın sonu” tezini kavramsal bir zafer olarak doğrularken, Donald Kuspit’in sanatın tinsel ölümüne dair eleştirisini de somutlaştırmaktadır. Makalede, bu ontolojik krizin yaratıcılık kavramını da dönüştürdüğü tartışılmış; romantik “dâhi” mitinin yerini, prompt mühendisleri, veri küratörleri, algoritma ve kolektif topluluklardan oluşan dağınık bir “yaratıcılık ağına” bıraktığı ortaya konmuştur. Bu değişim, insanı Immanuel Kant’ın “yüce (sublime)” kavramının dijital çağdaki tezahürü olan “teknolojik sublime” ile yüzleşmeye zorlamaktadır. Son olarak, bu estetik devrimin etik ve politik boyutları incelenmiştir. YZ sanatının, eğitildiği veri setlerindeki önyargıları yeniden üreterek toplumsal eşitsizlikleri güçlendirme riski taşıdığı, telif hakkı ve entelektüel mülkiyet kavramlarını temelden sarsarak sanatın üretim araçlarının birkaç teknoloji şirketinin tekelinde toplanmasına yol açtığı vurgulanmıştır. Makale, YZ’yi sanatın sonu biçiminde değerlendirmek yerine, onu ve insanlık durumunu yeniden düşünmeye davet eden güçlü bir felsefi provokatör olarak konumlandırarak, bu dijital diyaloğun geleceğimizi şekillendirmedeki kritik önemine işaret etmektedir.

Zitieren

APA

Yıldız, S. (2026). Estetiğin Sınırlarında: Yapay Zekâ Çağında Sanatın Ontolojik Krizi ve İnsanlığın Teknolojik Sublime ile Yüzleşmesi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(2), 734-751. https://doi.org/10.18037/ausbd.1807814

Vancouver

Yıldız S. Estetiğin Sınırlarında: Yapay Zekâ Çağında Sanatın Ontolojik Krizi ve İnsanlığın Teknolojik Sublime ile Yüzleşmesi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;26(2):734-751. doi:10.18037/ausbd.1807814

BibTeX
@article{Yldz2026,
  author = {Yıldız, Sevtap},
  title = {Estetiğin Sınırlarında: Yapay Zekâ Çağında Sanatın Ontolojik Krizi ve İnsanlığın Teknolojik Sublime ile Yüzleşmesi},
  journal = {Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {26},
  number = {2},
  pages = {734--751},
  doi = {10.18037/ausbd.1807814}
}
Kostenlos starten →