Rusların İran’da Kurduğu İran İstikrazi Bankası (1891-1921)’nın Faaliyetleri Üzerine
Asia Minor Studies · 2026-07-27 · 14 (2) · 203-226
DOI: 10.17067/asm.1908442 ↗At a glance
Journal article in Asia Minor Studies, published online on 2026-07-27. Written by Telli Akhundova Korkmaz and 1 co-authors. 56 references.
Abstract (original language)
İran Şâhenşâhî ve İran İstikrazi Bankaları kurulmadan önce, İran'da Avrupa tarzında banka kurulmamıştır. Nâsıreddîn Şah dönemi Kaçar tüccarları, kendi ticaretlerini kolaylaştırmak ve hızlandırmak maksadıyla Tahran’da bir banka ve İran'ın diğer ticari kesimlerinde şubeler açmak istemişlerdir. Ancak İranlılar tarafından gerçekleştirilen bu girişim herhangi bir sonuç vermemiştir. İngilizler, Tahran’da kurdukları İran Şâhenşahî Bankası ve İran'ın çeşitli bölgelerinde şubeleri sayesinde kendi çıkarları için önemli başarılar elde etmişlerdir. İngilizlerin, Nâsıreddin Şah’tan İran Şâhenşahî Bankası (Bank-ı Şâhî) imtiyazını elde etmelerinin ardından, Polyakov Kardeşler de Nâsıreddîn Şah’tan İran İstikrazi Bankası’nı kurma iznini almışlardır. Ruslar bankayı, 19. yüzyılın sonlarında İngiliz Şâhenşâhî Bankası ile rekabet etmek, ticari amaçlar ve kredi sağlama hedefleriyle kurmuşlardır. 20. Yüzyılın siyasi ve ekonomik olaylarından etkilenen banka, sermaye yetersizliği nedeniyle feshedilmenin eşiğine geldiğinde ise hisseleri Petersburg Bankası tarafından satın alınmış ve İran’ın farklı şehirlerinde açtığı şubeler sayesinde Rus siyasi maksatlarının uygulama aracı haline gelmiştir. Nitekim kurumun temel faaliyeti, İran halkının çeşitli kesimlerine, özellikle de devlete, saray ricali ve devlet adamlarına kredi sağlamak ve onları Çarlık Rusya'nın hedef ve amaçları doğrultusunda hizmet etmek zorunda bırakmak olmuştur. İran İstikrazi Bankası'nın diğer faaliyetleri arasında Çarlık Rusya'nın İran'daki ekonomik nüfuzuna yönelik zemin hazırlanması, başta yol yapımı olmak üzere çok sayıda ekonomik imtiyazların elde edilmesi, İran'da milli banka kurulmasının engellenmesi, İran iç sanayisine zarar verilmesi ve İran ekonomisinin Rusya'ya olan bağımlılığının derinleştirilmesi gibi faaliyetleri sayabiliriz. Çalışmada Kaçar Hanedanlığından Nâsıreddin Şah tarafından 1890 yılında imtiyazı Polyakov Kardeşlere verilen İran İstikrazi Bankası’nın kurulma nedeni, kurulması ve işleyişi belgeler doğrultusunda incelenmiştir.
Cite
APA
Korkmaz, T. A., & Qayoumi, D. M. (2026). Rusların İran’da Kurduğu İran İstikrazi Bankası (1891-1921)’nın Faaliyetleri Üzerine. Asia Minor Studies, 14(2), 203-226. https://doi.org/10.17067/asm.1908442
Vancouver
Korkmaz TA, Qayoumi DM. Rusların İran’da Kurduğu İran İstikrazi Bankası (1891-1921)’nın Faaliyetleri Üzerine. Asia Minor Studies. 2026;14(2):203-226. doi:10.17067/asm.1908442
BibTeX
@article{Korkmaz2026,
author = {Korkmaz, Telli Akhundova and Qayoumi, Dost Mohammad},
title = {Rusların İran’da Kurduğu İran İstikrazi Bankası (1891-1921)’nın Faaliyetleri Üzerine},
journal = {Asia Minor Studies},
year = {2026},
volume = {14},
number = {2},
pages = {203--226},
doi = {10.17067/asm.1908442}
}
EUVIMED