KLASİK TÜRK EDEBİYATININ ZARİF GÜZELLERİNDEN TERS LALENİN (ŞAHTUĞUN) BİR REDİFTE(N) YANSIYAN AKİSLERİ
Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi · 23.04.2026 · (52) · 140-164
DOI: 10.14520/adyusbd.1775603 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, online erschienen am 23.04.2026. Verfasst von Kamile Çetin. Die Arbeit nennt 55 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Eserlerini ortaya koyarken birçok başka unsurla birlikte tabiattan da geniş şekilde yararlanan Klasik Türk edebiyatı şairleri, çiçeklere özel bir yer vermişlerdir. Şairlerin özellikle mevsimleri anlattıkları edebî türlerde çiçekler, ön plana çıkarılmıştır. Tabiatın diğer unsurlarıyla birlikte çiçeklerin de canlandığı ilkbahar, Klasik Türk şiiri-çiçek ilişkisinin en çok yansıma bulduğu zaman dilimidir, denilebilir. Hemen her insan gibi şairler de baharın gelişiyle birlikte duydukları heyecanı ve şevki dile getirirken çiçekleri ayrıcalıklı bir yere oturtmuşlardır.Çalışmada, 19. yüzyıl Klasik Türk edebiyatı şairlerinden, Eskicuma’da doğup orada vefat eden Hamdî’nin “tug-ı şâh” redifli bir kasidesi incelenmiştir. Redifi oluşturan kelime, isimleri arasında tuğ-ı şâhî ve şahtuğunun da yer aldığı ters lale çiçeğidir. Anavatanı Anadolu’yla Balkanlar olan bu zarif çiçek, kuvvetle muhtemel o coğrafyada doğup vefat eden Hamîd’in de dikkatini çekmiş olmalıdır. Bu durum, şairin gösterişli çiçekleri bulunan ters laleyi “tug-ı şâh” redifiyle bir kasidesinde söz konusu etmesine yol açmış olsa gerektir. Hamîd; nesib, tegazzül, methiye ve dua kısımlarına yer vererek kaleme aldığı kasidesinde bölümlerin özellikleriyle doğru orantılı olarak ters laleyi renk, şekil ve koku ilgisine dayanarak türlü edebî sanatlarla tasvir etmiştir. Memdûhunun bir vezir olmasından da hareketle şairin, “tug-ı şâh” terkibini birden fazla beyitte hem şahtuğu (ters lale) hem de vezirlik sembollerinden biri olan tuğla ilişkilendirdiği dikkati çekmektedir.
Zitieren
APA
Çetin, K. (2026). KLASİK TÜRK EDEBİYATININ ZARİF GÜZELLERİNDEN TERS LALENİN (ŞAHTUĞUN) BİR REDİFTE(N) YANSIYAN AKİSLERİ. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 140-164. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1775603
Vancouver
Çetin K. KLASİK TÜRK EDEBİYATININ ZARİF GÜZELLERİNDEN TERS LALENİN (ŞAHTUĞUN) BİR REDİFTE(N) YANSIYAN AKİSLERİ. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026:140-164. doi:10.14520/adyusbd.1775603
BibTeX
@article{etin2026,
author = {Çetin, Kamile},
title = {KLASİK TÜRK EDEBİYATININ ZARİF GÜZELLERİNDEN TERS LALENİN (ŞAHTUĞUN) BİR REDİFTE(N) YANSIYAN AKİSLERİ},
journal = {Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi},
year = {2026},
number = {52},
pages = {140--164},
doi = {10.14520/adyusbd.1775603}
}
EUVIMED