Son Yirmi Yılda Türk Fen Bilimleri Ders Kitaplarında Gözlem Kavramının Metin Madenciliği Yöntemleri ile Analizi
Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty · 30.06.2026 · 45 (1) · 117-142
DOI: 10.7822/omuefd.1769434 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Muhammet Kuzucu und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 81 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Yapılan bu çalışmanın amacı son yirmi yıl içerisinde yürürlüğe konulan 2000, 2005, 2013 ve 2018 fen öğretim programlarına göre hazırlanmış ders kitaplarında “gözlem” teriminin kullanım sıklığını, morfolojik yapısını ve bu terimin cümledeki diğer sözcüklerle birlikte kullanım durumlarını analiz etmektir. Karma yöntem araştırma deseni çerçevesinde yürütülen çalışmada, veriler doküman incelemesi yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırmanın örneklemini, dört farklı fen öğretim programına ait yirmi iki ders kitabı oluşturmaktadır. Ders kitapları ait olduğu öğretim programına göre sınıflandırılarak D2000, D2005, D2013 ve D2018 olarak kodlanmış ve bir doküman olarak kabul edilmiştir. Analiz sürecinde, doğal dil işleme temelli metin madenciliği teknikleri kullanılarak RStudio yazılımı yardımıyla R programlama dili içerisindeki farklı kütüphanelerle analizler gerçekleştirilmiştir. Araştırma iki aşamalı olarak yürütülmüştür. İlk aşamada “gözlem” kelimesinin kullanım sıklığı, sözcük türü, kip, tekil-çoğul, özne türü (öğrenci/bilim insanı) ve konu alanlarına göre dağılımı analiz edilmiştir. Bu analizlerde “gözlem” en sık D2000 dokümanında kullanılmış ve çoğul hal olarak yer almıştır. D2005 dokümanında, daha çok bilim insanlarına özgü gözlemlerle ilişkilendirilmiş ve diğer dokümanlardaki fiil türü yerine isim türünde kullanılmıştır. D2000’de “gözlem” en fazla “Canlılar ve Yaşam” konu alanında kullanılırken, diğer üç dokümanda “Fiziksel Olaylar” konu alanı etrafında yoğunlaşmıştır. İkinci aşamada ise kelime birlikte oluşum ağları, Kosinüs benzerliği ve terim frekansı-ters doküman frekansı analizi ile diğer sözcüklerle olan ilişkileri analiz edilmiştir. Ağ grafiği analizlerinde tüm dokümanlarda “değişim” ve “etkinlik” sözcüklerinin “gözlem” ile en sık birlikte kullanılan terimlerden oluştuğu, Kosinüs benzerliği değerinin en düşük D2000 ve D2005 dokümanları arasında olduğu saptanmıştır. Terim frekansı-ters doküman frekansı analizi ise dokümanların farklı kelime ve konulara odaklandığını göstermiştir.
Zitieren
APA
Kuzucu, M., & Yavuz, A. (2026). Son Yirmi Yılda Türk Fen Bilimleri Ders Kitaplarında Gözlem Kavramının Metin Madenciliği Yöntemleri ile Analizi. Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty, 45(1), 117-142. https://doi.org/10.7822/omuefd.1769434
Vancouver
Kuzucu M, Yavuz A. Son Yirmi Yılda Türk Fen Bilimleri Ders Kitaplarında Gözlem Kavramının Metin Madenciliği Yöntemleri ile Analizi. Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty. 2026;45(1):117-142. doi:10.7822/omuefd.1769434
BibTeX
@article{Kuzucu2026,
author = {Kuzucu, Muhammet and Yavuz, Ahmet},
title = {Son Yirmi Yılda Türk Fen Bilimleri Ders Kitaplarında Gözlem Kavramının Metin Madenciliği Yöntemleri ile Analizi},
journal = {Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty},
year = {2026},
volume = {45},
number = {1},
pages = {117--142},
doi = {10.7822/omuefd.1769434}
}
EUVIMED