EUVIMEDEUVIMED entdecken
Open Access · CC BY-NC-ND 4.0

Türk Takılarında Umay İnancının İzleri ve Avrasya Kökleri

Lale Avşar

idil Sanat ve Dil Dergisi · 01.01.2012 · 1 (1) · 1-24

DOI: 10.7816/idil-01-01-01 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift idil Sanat ve Dil Dergisi, online erschienen am 01.01.2012. Verfasst von Lale Avşar. Die Arbeit wurde bisher 4-mal zitiert (Crossref) und nennt 76 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC-ND 4.0).

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Orhun abidelerinde ismi geçen Umay’ın dünyayı idare eden Gök Tanrı ve Yer-Su ilahı ile eşit görüldüğü, Gökler ile Yer arasındaki ilişkini gerçekleştiren, tüm canlılara Kut veren, ölümden sonra ruhlara Göklere taşıyan, doğadaki ebedi yaşamı ve sonsuz dönüşümü sağlayan, yeryüzünde yaşayan tüm canlı varlıkların hamisi olarak hayal edildiği anlaşılır. Türk halklarının kültür ve sanatında derin iz bırakan bu ilah İslam çağında da dişi ruh olarak yerini muhafaza ede bilmiş, kadın ve bebeklerin koruyucusu olarak bilinmiştir. Türk sanatında Umay ilahesinin ikonografisi Göktürk çağında belirlenmiş olsa da, bu ikonografinin kökeni Avrasya coğrafyasında Erken Çağ’da ortaya çıkan Ana Tanrıça kültüne dayanmaktadır. Bölgenin MÖ.1. binyıl İskit Çağı kültürleri bu anlamda son derece bol malzeme sunmakta, İskitlerin Büyük Ana Tanrıçası Tabiti ise Umay’ın öncüsü olarak kabul edilmektedir. Günümüz Türk kültürlerinde Umay inancının izleri zaman içinde kısıtlanmış anlamından dolayı daha çok kadınların kullandıkları eşya ve nesneler üzerinde bulunur. Özellikle takılarda Umay’ın koruyucu ve kollayıcı yetisi kendini daha belirgin göstermektedir. Makalede Umay ilahının selefi olarak görülen İskitlerin Büyük Ana Tanrıça betimlemeleri incelenerek Göktürk çağına ait Umay tasvir ve simgeleri karşılaştırılmış, her iki guruba ait örneklerin benzer veya ortak yönlerine dikkat çekilmiştir. Ayrıca günümüz Türk halklarının takılarında kullanılmağa devam eden, fakat anlamı unutulmuş pek çok motif ve detayın derin kökleri ve Umay bağlantıları açıklanmağa çalışılmıştır.

Zitieren

APA

Avşar, L. (2012). Türk Takılarında Umay İnancının İzleri ve Avrasya Kökleri. idil Sanat ve Dil Dergisi, 1(1), 1-24. https://doi.org/10.7816/idil-01-01-01

Vancouver

Avşar L. Türk Takılarında Umay İnancının İzleri ve Avrasya Kökleri. idil Sanat ve Dil Dergisi. 2012;1(1):1-24. doi:10.7816/idil-01-01-01

BibTeX
@article{Avar2012,
  author = {Avşar, Lale},
  title = {Türk Takılarında Umay İnancının İzleri ve Avrasya Kökleri},
  journal = {idil Sanat ve Dil Dergisi},
  year = {2012},
  volume = {1},
  number = {1},
  pages = {1--24},
  doi = {10.7816/idil-01-01-01}
}
Kostenlos starten →