SİNEMATOGRAFİK MEKAN, BEDEN VE YABANCILAŞMA: ZEKİ DEMİRKUBUZ’UN YERALTI FİLMİ ÜZERİNE BİR ÇÖZÜMLEME
Turkish Online Journal of Design Art and Communication · 01.04.2026 · 16 (2) · 765-777
DOI: 10.7456/tojdac.1857163 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Turkish Online Journal of Design Art and Communication, online erschienen am 01.04.2026. Verfasst von Sena Arsakay und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 27 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Zeki Demirkubuz’un Yeraltı (2012) filmini, mekan, beden ve sinematografik anlatım arasındaki ilişkiler üzerinden bütüncül bir analitik çerçeveyle incelemekte; mekanın, karakterin bedensel konumlanışı aracılığıyla yabancılaşma deneyimini yapılandırma biçimini ortaya koymayı hedeflemektedir. Filmde mekan, başkarakterin psikolojik durumu, bedensel varoluşu ve toplumsal konumlanışıyla ilişkili bir anlatı bileşeni olarak kurgulanmıştır. Araştırma, nitel yöntem çerçevesinde yapılandırılmış; film, sahne bazlı sinematografik mekan çözümlemesi doğrultusunda mekansal, bedensel ve anlatısal/sinematografik olmak üzere iç içe üç düzeyde analiz edilmiştir. Mekanın toplumsal ve temsili boyutu Lefebvre’in mekanın toplumsal üretimi yaklaşımıyla; içselleştirilmiş mekan imgeleri Bachelard’ın kuramsal çerçevesiyle; heterotopik alanlar ve yok-yer kavramları ise Foucault ve Augé bağlamında değerlendirilmiştir. Merleau-Ponty’nin yaşanan beden yaklaşımı ve Butler’ın performatif beden kuramı, karakterin mekan içinde yönelim kuramayan bir varoluş sergileyen bedensel konumlanışını çözümlemek için kullanılmıştır. Analiz bulguları, dar, karanlık ve geçiş niteliği taşıyan mekanların, karakterin toplumla kurduğu kopuk ilişkiyi mekansal düzeyde görünür kıldığını; bedenin ise bu mekanlar içinde kendine yer açamayan, yönsüz ve sınırlı bir varoluş deneyimi yaşadığını ortaya koymaktadır. Durağan kamera, dar kadraj, düşük kontrastlı ışıklandırma ve sınırlı ses tasarımı, mekanın baskılayıcı niteliğini güçlendiren temel sinematografik teknikler olarak öne çıkmaktadır. Sonuç olarak çalışma, sinematografik mekanın, karakterin içsel çözülüşü, varoluşsal yalnızlığı ve toplumsal yabancılaşma ile kurduğu ilişkileri çok düzeyli biçimde açığa çıkararak, sinema ve mekan ilişkisine disiplinlerarası ve analitik bir katkı sunmaktadır.
Zitieren
APA
Arsakay, S., & Sarıgül, S. S. (2026). SİNEMATOGRAFİK MEKAN, BEDEN VE YABANCILAŞMA: ZEKİ DEMİRKUBUZ’UN YERALTI FİLMİ ÜZERİNE BİR ÇÖZÜMLEME. Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 16(2), 765-777. https://doi.org/10.7456/tojdac.1857163
Vancouver
Arsakay S, Sarıgül SS. SİNEMATOGRAFİK MEKAN, BEDEN VE YABANCILAŞMA: ZEKİ DEMİRKUBUZ’UN YERALTI FİLMİ ÜZERİNE BİR ÇÖZÜMLEME. Turkish Online Journal of Design Art and Communication. 2026;16(2):765-777. doi:10.7456/tojdac.1857163
BibTeX
@article{Arsakay2026,
author = {Arsakay, Sena and Sarıgül, Seçil Seçal},
title = {SİNEMATOGRAFİK MEKAN, BEDEN VE YABANCILAŞMA: ZEKİ DEMİRKUBUZ’UN YERALTI FİLMİ ÜZERİNE BİR ÇÖZÜMLEME},
journal = {Turkish Online Journal of Design Art and Communication},
year = {2026},
volume = {16},
number = {2},
pages = {765--777},
doi = {10.7456/tojdac.1857163}
}
EUVIMED