EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

el-Fārābī ve İbn Bācce Düşüncesinde Yabancılaşma Üzerine Bir İnceleme

Bahar Koca

Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi · 31.05.2026 · 67 (1) · 163-178

DOI: 10.33227/auifd.1754547 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, online erschienen am 31.05.2026. Verfasst von Bahar Koca. Die Arbeit nennt 74 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu çalışma, el-Fārābī ve İbn Bācce’nin siyaset düşüncesinde yer alan ġarīb, fāḍıl, nevābit ve mutevaḥḥid kavramları/figürleri üzerinden bireyin toplum, siyasal düzen ve hakikatle kurduğu ilişkinin, modern yabancılaşma tartışmalarıyla tematik düzeyde nasıl ilişkilendirilebileceğini incelemektedir. Yabancılaşma, el-Fārābī ve İbn Bācce’ye doğrudan atfedilmeden çalışma kapsamında incelenen literatür doğrultusunda, bireyin içinde yaşadığı siyasal-toplumsal düzen ile akli ve ahlaki yönelimi arasında ortaya çıkan gerilimi çözümlemeye imkan veren bir kavram olarak kullanılmaktadır. Bu doğrultuda, el-Fārābī’nin Kitābu’l-Mille ve el-Medīneti’l-Fāḍıla adlı eserlerinde yer alan ġarīb ve fāḍıl kavramları ile İbn Bācce’nin Tedbīru’l-Mutevaḥḥid’inde geliştirdiği münzevi bilgesi, erdemli şehrin siyasal ve toplumsal bütünlüğüne fiilen katılamayan bireyin cahili rejimlerde yaşasa dahi onların bozuk kanaat ve yaşam tarzına tabi olmayarak erdemli şehir mensuplarına özgü hayat tarzını sürdüren şahsiyet (filozof) olarak siyasi ve ahlaki konumunu açıklamak üzere yorumlanmıştır. Bu çalışma, Klasik İslam siyaset felsefesinde yer alan söz konusu figürleri, modern düşüncede bireyin yabancılaşma biçimleriyle ilişkilendirirken, bu irtibatı bireyin akli-ahlaki öz-varlığı ile içinde yaşadığı siyasal-toplumsal düzenin meşruiyeti, örgütlenişi ve ontolojik istikameti arasında ortak bir varoluşsal ve siyasal zemin üzerinden değerlendirmektedir. Bu zeminde, siyasal düzen ile öz-benlik arasındaki uyumsuzluğun farklı tarihsel bağlamlarda aldığı biçimler karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Bu nedenle Ludwig Feuerbach’ın Tanrı düşüncesinde nesneleşen insan anlayışı, Erich Fromm’un öz-yabancılaşma kavramı, Albert Camus’nün absürd insanı ve Ḥasan Hanefī’nin benliğin sömürgeleşmesine dair eleştirileri, bireyin kendi özünü, eylem ilkesini ve değer yönelimini belirleme imkanının siyasal-toplumsal yapılar karşısında nasıl zayıfladığına dair sistematik açıklamalar sundukları için seçilmiştir. Bu perspektifler el-Fārābī ve İbn Bācce’nin siyasal-ahlaki şahsiyetleriyle, bireyin içinde yaşadığı düzenin ontolojik ve epistemik niteliğine bağlı olarak konumlanışını karşılaştırmalı olarak çözümlemeye imkan tanıdığı için tematik karşılaştırma yöntemiyle analiz edilmiştir. Bireyin yabancılaşması, toplumsal yapıların ve bireyin varlık tasavvurunu oluşturan temel metafizik kabullerin iç içe geçtiği bir kriz olarak ele alınmıştır. Çalışmanın temel iddiası, el-Fārābī’deki hicret ve İbn Bācce’deki inziva kavramlarının, modern bireyin yalnızlaşma, kimlik kaybı ve anlam arayışı karşısında etik bir direnç biçimi sunduğudur. Bu yönüyle makale, klasik İslam düşüncesi ile modern yabancılaşma kuramları arasında felsefî bir diyalog kurarak, geçmişin siyasal-ontolojik kavrayışlarının bugünün bireysel ve toplumsal sorunlarını anlamada halâ geçerli bir değer taşıdığını ortaya koymaktadır.

Zitieren

APA

Koca, B. (2026). el-Fārābī ve İbn Bācce Düşüncesinde Yabancılaşma Üzerine Bir İnceleme. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 67(1), 163-178. https://doi.org/10.33227/auifd.1754547

Vancouver

Koca B. el-Fārābī ve İbn Bācce Düşüncesinde Yabancılaşma Üzerine Bir İnceleme. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2026;67(1):163-178. doi:10.33227/auifd.1754547

BibTeX
@article{Koca2026,
  author = {Koca, Bahar},
  title = {el-Fārābī ve İbn Bācce Düşüncesinde Yabancılaşma Üzerine Bir İnceleme},
  journal = {Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {67},
  number = {1},
  pages = {163--178},
  doi = {10.33227/auifd.1754547}
}
Kostenlos starten →