Taşrada Osmanlı eğitim modernleşmesine bir örnek: Mamuretülaziz İdadi Mektebi
Turkish History of Education Research (TURKHER) · 2026
DOI: 10.71350/turkher.9 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Turkish History of Education Research (TURKHER), 2026. Verfasst von Yurdal Demirel. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Osmanlı Devleti’nde askerî alanda başlayan yenileşme hareketleri, sonrasında eğitim alanında devam etmiştir. Eğitim alanındaki yenileşme hareketleri de ilk olarak askerî alanda meydana gelmiştir. Sivil eğitimdeki yenileşme hareketlerinde ilk adım II. Mahmud’un rüşdiye mekteplerini açma kararı ile atılmıştır. Uzun yıllar en önemli sivil eğitim kurumları olan rüşdiye mekteplerinden sonra açılan ikinci önemli eğitim kurumları idadi mektepleri olmuştur. 1 Eylül 1869 tarihli Maârif-i Umûmîyye Nizâmnâmesi ile Osmanlı Devleti’nde idadilerin açılmasına karar verilmiştir. İdadi mektepleri, rüşdiyelerin üstünde ve onların öğretimini de içine alan yükseköğretime öğrenci hazırlayan kurumlar olarak işlev görmüşlerdir. Osmanlı taşrasında ilk idadi mektebi, 1874 yılının son günlerinde Yanya Vilayeti'ne bağlı Tırhala Sancağı'nın merkezi olan Yenişehir Kazası'nda açılmıştır. İlk idadi mektebinden sonra diğer vilayetlerde idadilerin açılışı ve yaygınlaşması 1880’li yılların ortasını bulmuştur. Bir eğitim fonu niteliği taşıyan Maarif Hisse-i İanesinin tahsis edilmesiyle birlikte 1884 yılından itibaren birçok vilayette açılmaya başlamıştır. Bu mektepler kuruldukları yerlerde en önemli eğitim kurumları olmuştur. Bu çalışmanın konusu olan Mamuretülaziz İdadi Mektebi, kuruluşundan itibaren şehrin en önemli eğitim kurumlarından biri olmuştur. Çalışmamızda Mamuretülaziz İdadi Mektebi’nin açılışı, binası, mektebin idari kadrosu, öğretim kadrosu, mektepte okutulan dersler, ders ortamları ve talebeleri ile Osmanlı taşrasındaki bir idadi mektebinin nitelikleri belirlenmiş, açılışından kapanışına kadar geçen süreçte, değişimi ve dönüşüm evreleri ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Zitieren
APA
Demirel, Y. (2026). Taşrada Osmanlı eğitim modernleşmesine bir örnek: Mamuretülaziz İdadi Mektebi. Turkish History of Education Research (TURKHER). https://doi.org/10.71350/turkher.9
Vancouver
Demirel Y. Taşrada Osmanlı eğitim modernleşmesine bir örnek: Mamuretülaziz İdadi Mektebi. Turkish History of Education Research (TURKHER). 2026. doi:10.71350/turkher.9
BibTeX
@article{Demirel2026,
author = {Demirel, Yurdal},
title = {Taşrada Osmanlı eğitim modernleşmesine bir örnek: Mamuretülaziz İdadi Mektebi},
journal = {Turkish History of Education Research (TURKHER)},
year = {2026},
doi = {10.71350/turkher.9}
}
EUVIMED