I. Mahmud Döneminde Kurulan Bir Osmanlı Eğitim Kurumunun Finansal Anatomisi: Fatih Kütüphanesi Örneği
Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi · 15.03.2026 · (28) · 384-418
DOI: 10.21021/osmed.1767748 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 15.03.2026. Verfasst von Yunus Kırayit. Die Arbeit nennt 32 Literaturangaben. Gefördert von: Yazarlar bu çalışma için finansal destek almadığını beyan etmiştir..
Abstract (Originalsprache)
Fatih Kütüphanesi, Sultan I. Mahmud tarafından Fatih Camisi’nin kıble duvarına bitişik olarak kurulmuş ve açılışı 31 Mayıs 1742 günü yapılmıştı. XVIII. yüzyılın ortalarında böyle bir kütüphanenin inşası ve kitaplarla doldurulabilmesi için bütçesinin oluşturulması gerekmekteydi. Kütüphanenin en temel gereksinimi olan kitapların önemli bir kısmının temini, bizzat padişahın emriyle mümkün olmuştu. Bu yolla toplanan kitapların yanı sıra Fatih ve Şehzade Mehmed Camileri’nin kütüphanelerindeki kitaplar ile şahsi bağışlar ilk etapta kütüphanenin kitap ihtiyacını karşılamıştı. Bu çalışmada, Fatih Kütüphanesi’nin inşa süreci ve bu süreçte görev alan hamal ve ırgat ücretleri, tüm işçilik ve malzeme giderleri ile kütüphane bünyesindeki kitap sayıları da detaylı bir şekilde ortaya konulmuştur. Bununla birlikte, kütüphanenin yapımından sonra burada görev yapan personelin çalışma alanları ve aldıkları ücretler tespit edilmiş, kütüphanenin gelir ve gider kayıtları incelenerek sürekliliğinin nasıl sağlandığı tartışılmıştır.Fatih Camisi Kütüphanesi örneği, Osmanlı Devleti’nde kütüphanelerin yalnızca kültürel değil, aynı zamanda sosyo-ekonomik fonksiyonlar da üstlendiğini göstermektedir. İncelenen muhasebe kayıtları, Fatih Kütüphanesi’nin faaliyetlerinin vakıf aracılığıyla neredeyse kusursuz denilebilecek seviyede sürdürüldüğünü ve kamusal bir hizmet aracı olan söz konusu kütüphanenin, bilgiye erişim noktasındaki başarısını ortaya koymaktadır. Çalışmada, Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi’nde bulunan Evkaf Fonu’ndaki çeşitli defter ve belgeler kullanılmıştır. Ayrıca, kütüphane görevlilerine ilişkin bilgileri içeren kayıtların yer aldığı Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Fonu da çalışmanın şekillenmesinde temel kaynaklar arasında yer almaktadır.
Förderung
- Yazarlar bu çalışma için finansal destek almadığını beyan etmiştir.
Zitieren
APA
Kırayit, Y. (2026). I. Mahmud Döneminde Kurulan Bir Osmanlı Eğitim Kurumunun Finansal Anatomisi: Fatih Kütüphanesi Örneği. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, 384-418. https://doi.org/10.21021/osmed.1767748
Vancouver
Kırayit Y. I. Mahmud Döneminde Kurulan Bir Osmanlı Eğitim Kurumunun Finansal Anatomisi: Fatih Kütüphanesi Örneği. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi. 2026:384-418. doi:10.21021/osmed.1767748
BibTeX
@article{Krayit2026,
author = {Kırayit, Yunus},
title = {I. Mahmud Döneminde Kurulan Bir Osmanlı Eğitim Kurumunun Finansal Anatomisi: Fatih Kütüphanesi Örneği},
journal = {Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
number = {28},
pages = {384--418},
doi = {10.21021/osmed.1767748}
}
EUVIMED