EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Osmanlı Devleti’nden Günümüze Uzanan Bir Ramazan Geleneği: Zimem (Veresiye) Defteri Borçlarının Ödenmesi

Yusuf Sürmen, Hasan Abdioğlu

Karadeniz Ekonomi Araştırmaları Dergisi · 30.07.2026 · 7 (1) · 81-90

DOI: 10.71233/kared.1964320 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Karadeniz Ekonomi Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 30.07.2026. Verfasst von Yusuf Sürmen und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 24 Literaturangaben. Gefördert von: Destekleyen kurum yoktur..

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

İslam Peygamberi Hz. Muhammed (SAV)’in “Sağ elin verdiğini, sol el bilmeyecek” Hadis-i Şerifi ile Osmanlı Devleti’nin ilk kadısı ve müftüsü Şeyh Edebali ( - 1326)’nin “İnsanı yaşat ki devlet yaşasın” veciz sözünde hayat bulmuş hali olan zimem (veresiye) defteri borçlarının ödenmesi Osmanlı Devleti (1299-1922)’nin dayanışma ve yardımlaşma gelenekleri arasında yer alan değeri yüksek bir infak (ödeme) örneğidir. Bir toplumun birliktelik ve devamlılığının sağlanmasında maddi kültür değerlerinin yanı sıra manevi kültür değerleri de önemli bir rol oynamaktadır. Özellikle Ramazan ayında düşük gelir düzeyine sahip mahallelerde ihtiyaç sahibi kişilerin veresiye defterlerine yazılı borçlarının bir kısmının ya da tamamının hayırseverler tarafından ödenmesi “zimem defteri geleneği” Osmanlı Devleti’nden günümüze ulaşan önemli bir manevi kültür örneğidir. Bu Çalışma’nın amacı, Osmanlı Devleti’nden günümüze kadar uzanan zimem defteri geleneğini bir Arşiv Belgesi ile açıklamaktır. Bu Çalışma’da öncelikle Osmanlı Devleti’nde dayanışma ve yardımlaşma uygulamalarına ilişkin açıklamalarda bulunulmuştur. Daha sonra Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı’ndan temin edilen Arşiv Belgesi’nin incelenmesi ile zimem defteri uygulaması açıklanmıştır. Arşiv Belgesi, Osmanlı Devleti’nde 1879 yılında, bir bakkala olan belirli kişilerin borç kayıtlarının tutulduğu ‘Zimem Defteri Örneği’’dir. Belge, sağdan sola doğru Arap alfabesinden oluşan Osmanlıca, rik’a (Osmanlı Devleti’nde kullanılan el yazısı biçimidir) ve Arap rakamları ile özel sembollerin birleşimiyle oluşan Osmanlı sayıları ile yazılmıştır. Zimem Defteri Örneği’ndeki kayıt yöntemi ise basit (tek yanlı)’tir. Basit kayıt yöntemi’nde sadece borçlu kişilerin adları ve borç tutarları kayda alınmaktadır. Arşiv belgesinde dönemin iktisadi koşullarına uygun olarak gaz yağı, şeker, pirinç, sabun, kahve gibi temel ihtiyaç malzemesi ürünlerin alışverişinin yapıldığı görülmektedir. Gerçekleştirilen alışverişlerin satın alınma hacmi incelendiğinde şeker, pirinç ve gazyağı alışverişinin daha fazla olduğu anlaşılmaktadır.

Förderung

  • Destekleyen kurum yoktur.

Zitieren

APA

Sürmen, Y., & Abdioğlu, H. (2026). Osmanlı Devleti’nden Günümüze Uzanan Bir Ramazan Geleneği: Zimem (Veresiye) Defteri Borçlarının Ödenmesi. Karadeniz Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 7(1), 81-90. https://doi.org/10.71233/kared.1964320

Vancouver

Sürmen Y, Abdioğlu H. Osmanlı Devleti’nden Günümüze Uzanan Bir Ramazan Geleneği: Zimem (Veresiye) Defteri Borçlarının Ödenmesi. Karadeniz Ekonomi Araştırmaları Dergisi. 2026;7(1):81-90. doi:10.71233/kared.1964320

BibTeX
@article{Srmen2026,
  author = {Sürmen, Yusuf and Abdioğlu, Hasan},
  title = {Osmanlı Devleti’nden Günümüze Uzanan Bir Ramazan Geleneği: Zimem (Veresiye) Defteri Borçlarının Ödenmesi},
  journal = {Karadeniz Ekonomi Araştırmaları Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {7},
  number = {1},
  pages = {81--90},
  doi = {10.71233/kared.1964320}
}
Kostenlos starten →