Epistemik Sarsıcılar ve Temellendirme İlişkisi Bakımından İçselcilik-Dışsalcılık Tartışması Üzerine Bir Değerlendirme
Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi · 27.06.2026 · 11 (1) · 29-49
DOI: 10.70916/buefd.1944843 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, online erschienen am 27.06.2026. Verfasst von Nusret Erdi Elmacı. Die Arbeit nennt 35 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
İçselcilik ve dışsalcılık epistemik statülerin nasıl kazanıldığı konusunda birbirine karşıt görüşlere sahip yaklaşımlardır. İçselciler epistemik statüleri öznenin perspektifiyle ilgili değerlendirirken dışsalcılar epistemik statülerin öznenin perspektifinden bağımsız olduğunu ileri sürmektedir. Çağdaş epistemolojinin bu iki akımı statülerin nasıl kazanıldığının yanı sıra nasıl kaybedildiği hakkında da farklı pozisyon benimserler. Bir epistemik statünün ortadan kalkmasına neden olan inanç, enformasyon veya doğru önermeler epistemik sarsıcılar olarak isimlendirilir. Bir teori epistemik statülerin nasıl kazanıldığıyla birlikte nasıl kaybedilebileceğini de açıklayabilmelidir. Fakat epistemik sarsıcılara dair açıklamalar söz konusu teoriler için güçlükler ortaya çıkarmaktadır. Bu çalışmada epistemik sarsıcıların içselci ve dışsalcı teorileri hangi güçlüklerle karşı karşıya bıraktığı incelenmekte ve aslında teorilerin birbirinden farklı epistemik hedefleri olduğu iddia edilmektedir. Şöyle ki, epistemik sarsıcıların rolü önermesel ve doxastic gerekçelendirme arasındaki ilişki yoluyla açıklanmaya çalışılmaktadır. Özne hem objektif anlamda iyi delillere sahip olmalı hem de geliştirdiği inancı yalnızca bu delillere dayanmalıdır. Buna göre bir öznenin sahip olduğu deliller ile inancı için kullandığı sebepler arasında bir temellendirme ilişkisi gereklidir. İçselci ve dışsalcı yaklaşımlar bu ilişkinin yönü için aynı görüşte olmasalar da ilişkinin olması konusunda aynı fikirdedir. Ancak karşı karşıya kaldıkları problemler bundan kaynaklanır. Çünkü gerekçelendirmenin iki yolu arasındaki temellendirme ilişkisi farklı epistemik durumlarla ilgilidir. Bu bağımsızlık kabul edildiğinde tartışmanın mahiyeti üzerine yeni bir bakış açısı geliştirilebilmektedir.
Zitieren
APA
Elmacı, N. E. (2026). Epistemik Sarsıcılar ve Temellendirme İlişkisi Bakımından İçselcilik-Dışsalcılık Tartışması Üzerine Bir Değerlendirme. Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 11(1), 29-49. https://doi.org/10.70916/buefd.1944843
Vancouver
Elmacı NE. Epistemik Sarsıcılar ve Temellendirme İlişkisi Bakımından İçselcilik-Dışsalcılık Tartışması Üzerine Bir Değerlendirme. Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2026;11(1):29-49. doi:10.70916/buefd.1944843
BibTeX
@article{Elmac2026,
author = {Elmacı, Nusret Erdi},
title = {Epistemik Sarsıcılar ve Temellendirme İlişkisi Bakımından İçselcilik-Dışsalcılık Tartışması Üzerine Bir Değerlendirme},
journal = {Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi},
year = {2026},
volume = {11},
number = {1},
pages = {29--49},
doi = {10.70916/buefd.1944843}
}
EUVIMED