Klasik Dönemden Tanzimat’a Osmanlı Taşra İdaresinde Kethüda, Kocabaş ve Muhtarlık
Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi · 2026
DOI: 10.70869/asbad.1883529 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 2026. Verfasst von Merve Akbulut Güler. Die Arbeit nennt 63 Literaturangaben. Gefördert von: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Osmanlı Devleti’nde köy ve mahalle düzeyindeki yerel yönetim yapısının XIX. yüzyılda geçirdiği dönüşümü, kethüdalık, kocabaşılık ve muhtarlık kurumları ekseninde incelemeyi amaçlamaktadır. Osmanlı taşra idaresi, klasik dönemde merkezî otorite ile yerel topluluklar arasında aracılık işlevi gören geleneksel aktörler üzerinden yürütülen esnek ve çok katmanlı bir yapıya dayanmıştır. Ancak II Mahmud döneminden itibaren hız kazanan idarî reformlar ve Tanzimat süreci, bu yerel aktörlerin konum ve yetkilerini köklü biçimde yeniden tanımlamış, taşra yönetiminde daha düzenli ve hiyerarşik bir örgütlenme hedeflenmiştir. Araştırmada, söz konusu dönüşüm süreci çerçevesinde kethüda ve kocabaşı gibi yerel temsilcilerin idarî, malî ve toplumsal işlevlerinde meydana gelen değişimler ayrıntılı biçimde ele alınmakta; muhtarlık teşkilatının ortaya çıkışı, hukukî dayanakları ve kurumsallaşma süreci tarihsel bağlamı içinde değerlendirilmektedir. Bu bağlamda muhtarlık, yalnızca önceki yerel temsilcilerin yerini alan bir idarî düzenleme olarak değil, merkezî idarenin taşra üzerindeki denetimini güçlendiren ve devlet otoritesini yerel düzeyde sürekli kılan yeni bir yönetim modeli olarak yorumlanmaktadır. Ayrıca ihtiyar meclislerinin teşekkülü, görev alanları ve karar alma süreçlerindeki rolleri incelenerek, yerel yönetimde kolektif temsil ve danışma mekanizmalarının gelişimi ortaya konulmaktadır. Araştırma, XIX. yüzyıl reformlarının Osmanlı taşrasında idarî yapıyı merkezîleştirirken yerel temsil anlayışını da yeniden şekillendirdiğini göstermekte; böylece Osmanlı modernleşmesinin merkez-taşra ilişkilerine yansımalarını yerel kurumlar üzerinden bütüncül bir perspektifle değerlendirmektedir.Anahtar Kelimeler: Osmanlı, Nizamnameler, Kethüda, Muhtar, Kocabaş.
Förderung
- Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
Zitieren
APA
Güler, M. A. (2026). Klasik Dönemden Tanzimat’a Osmanlı Taşra İdaresinde Kethüda, Kocabaş ve Muhtarlık. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi. https://doi.org/10.70869/asbad.1883529
Vancouver
Güler MA. Klasik Dönemden Tanzimat’a Osmanlı Taşra İdaresinde Kethüda, Kocabaş ve Muhtarlık. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi. 2026. doi:10.70869/asbad.1883529
BibTeX
@article{Gler2026,
author = {Güler, Merve Akbulut},
title = {Klasik Dönemden Tanzimat’a Osmanlı Taşra İdaresinde Kethüda, Kocabaş ve Muhtarlık},
journal = {Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
doi = {10.70869/asbad.1883529}
}
EUVIMED