Nyssalı Gregorios’un Teslis Düşüncesinde Ousia-Hypostasis Ayrımının Triteizm İtirazı Karşısındaki İşlevi
Ordu İlahiyat · 2026
DOI: 10.70674/oi.1973828 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Ordu İlahiyat, 2026. Verfasst von Hilal Çifci. Die Arbeit nennt 44 Literaturangaben. Gefördert von: Bu araştırmayı desteklemek için dış fon kullanılmamıştır..
Abstract (Originalsprache)
Bu makale, Nyssalı Gregorios’un ousia-hypostasis ayrımını tanrısal birlik ile Baba, Oğul ve Kutsal Ruh arasındaki ayrımın aynı kavramsal çerçevede nasıl ifade edilebileceği sorunu üzerinden incelemektedir. İznik Konsili sonrasında teslis terminolojisinin henüz tam anlamıyla yerleşmemiş olması, konsilin iman metninde birlikte kullanılan ousia ile hypostasis kavramlarının hangi anlamlarda anlaşılması gerektiği konusunda farklı yaklaşımların ortaya çıkmasına yol açmıştır. Tek ousia vurgusu, hypostasisler arasındaki gerçek ayrımın zayıflaması ve Sabellianizme yaklaşılması ihtimalini taşırken üç hypostasis vurgusu ise üç ayrı tanrısal varlığın kabul edildiği yönündeki triteizm (üç tanrıcılık) itirazını gündeme getirmiştir. Araştırmanın amacı, Gregorios’un Ad Petrum adlı eserinde ortak tabiat ile her bir hypostasise özgü nitelikler üzerinden kurduğu ayrımın, Ad Ablabium’da neden üç tanrı denilemeyeceği sorusu karşısında nasıl işlediğini incelemektir. Araştırma, IV. yüzyıl teslis tartışmalarının tarihsel ve terminolojik arka planını dikkate alan, Ad Petrum ve Ad Ablabium’u merkeze alan bir metin incelemesine dayanmaktadır. Gregorios’un diğer ilgili teslis metinlerine de ana tartışmayı tamamladıkları ölçüde başvurulmuştur. Makalede iki eser arasında kesin bir kronolojik bağımlılık ileri sürülmemekte, Ad Petrum ile Ad Ablabium eserleri aynı teolojik sorunun birbirini tamamlayan yönlerini ele alan metinler olarak birlikte değerlendirilmektedir. Bu yaklaşım, kavramsal ayrım, tanrısal adlandırma ve faaliyet birliği gibi modern literatürde çoğu kez ayrı başlıklar altında incelenen unsurları iki eser arasındaki ilişki içinde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Böylece, ousia-hypostasis ayrımının yalnızca terminolojik bir işlev taşımadığı, triteizm itirazını karşılamaya yönelik açıklayıcı işleve de sahip olduğu gösterilmektedir. İnceleme, Gregorios’un triteizm itirazına verdiği cevabın tek bir gerekçeye değil, birbirini tamamlayan çeşitli örnek ve açıklamalara dayandığını göstermektedir. İnsan tabiatı, sayılabilirlik, altın ve sikke örneği ile tanrısal adlandırmaya ilişkin açıklamalar, ortak ousianın hypostasislerin sayısına göre çoğalmadığını ortaya koymaya yöneliktir. Bununla birlikte bu gerekçelerin, üç hypostasisin neden üç ayrı tanrı sayılamayacağını açıklamada yeterli olmadığı görülmektedir. Gregorios’un cevabında daha belirleyici olan unsur, ortak tanrısal tabiatın Baba, Oğul ve Kutsal Ruh’un bölünmez faaliyetinde görünür hale gelmesidir. Böylece tanrısal birliğin yalnızca ortak tabiat düzeyinde değil, faaliyet düzeyinde de korunduğu; hypostasisler arasındaki ayrımın ise kendilerine özgü nitelikler ve köken ilişkileriyle sürdürüldüğü anlaşılmaktadır. Bu bakımdan Ad Ablabium, Ad Petrum’da açıklanan ousia-hypostasis ayrımının triteizm itirazı karşısındaki işlevini ve aynı zamanda bu ayrımın tek başına yeterli olmadığı noktaları daha belirgin hale getirmektedir. İki metnin birlikte değerlendirilmesi, Gregorios’un tanrısal birliği üç hypostasisi birbirine karıştırmadan ve onları birbirinden bağımsız tanrısal varlıklara dönüştürmeden açıklamaya yönelik bütünlüklü yaklaşımını ortaya koymaktadır.
Förderung
- Bu araştırmayı desteklemek için dış fon kullanılmamıştır.
Zitieren
APA
Çifci, H. (2026). Nyssalı Gregorios’un Teslis Düşüncesinde Ousia-Hypostasis Ayrımının Triteizm İtirazı Karşısındaki İşlevi. Ordu İlahiyat. https://doi.org/10.70674/oi.1973828
Vancouver
Çifci H. Nyssalı Gregorios’un Teslis Düşüncesinde Ousia-Hypostasis Ayrımının Triteizm İtirazı Karşısındaki İşlevi. Ordu İlahiyat. 2026. doi:10.70674/oi.1973828
BibTeX
@article{ifci2026,
author = {Çifci, Hilal},
title = {Nyssalı Gregorios’un Teslis Düşüncesinde Ousia-Hypostasis Ayrımının Triteizm İtirazı Karşısındaki İşlevi},
journal = {Ordu İlahiyat},
year = {2026},
doi = {10.70674/oi.1973828}
}
EUVIMED