Gülnuş Emetullah Sultan Mektupları ve III. Selim Dönemi Belgeleri Işığında Osmanlı Sarayında Tören Nesnesi Olarak Beşik ve Estetik Temsil
Ege Sosyal Bilimler Dergisi · 2025
DOI: 10.70029/esbd.1822618 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Ege Sosyal Bilimler Dergisi, 2025. Verfasst von Şeyda Alpay. Die Arbeit nennt 17 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Osmanlı sarayında hanedan doğumlarıyla bağlantılı olarak gerçekleştirilen Vilâdet-i Hümâyun törenlerinde kullanılan beşiklerin anlamını, üretim sürecini ve estetik dönüşümünü arşiv belgeleri ile mevcut örnekler üzerinden incelemektedir. Araştırmanın temelini, 1703–1704 tarihli Gülnuş Emetullah Valide Sultan mektupları ve 1799 tarihli Beşik Masraf Defteri oluşturmaktadır. Belgeler, Valide Sultan’ın beşik yapım sürecine doğrudan müdahil olduğunu, biçim, malzeme ve süsleme tercihlerini bizzat belirlediğini göstermektedir. 1799 tarihli defterde yer alan 105.319 kuruşluk harcama kaydı, beşiğin yalnızca törensel bir obje değil, aynı zamanda ekonomik ve siyasi bir güç göstergesi olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışmada belgelerde tarif edilen beşik, günümüze ulaşan 18. ve 19. yüzyıl Osmanlı beşik örnekleriyle karşılaştırılarak biçim ve malzeme yönünden değerlendirilmiştir. Karşılaştırma, 18. yüzyılda zengin süsleme anlayışının öne çıktığını, 19. yüzyılda ise daha sade, işlevsel ve yapısal bir tasarımın benimsendiğini göstermektedir. Bu değişim, saray zanaatkârlığındaki estetik dönüşümün yanı sıra, Osmanlı sanatında törensel ihtişamdan ölçülü bir zarafete geçiş sürecini de yansıtmaktadır. Sonuç olarak, beşik, Osmanlı sarayında doğumun biyolojik anlamını aşarak, hanedan meşruiyetinin, Valide Sultan’ın estetik katkısının ve devletin törensel temsiliyetinin somut bir göstergesine dönüşmüştür.
Zitieren
APA
Alpay, Ş. (2025). Gülnuş Emetullah Sultan Mektupları ve III. Selim Dönemi Belgeleri Işığında Osmanlı Sarayında Tören Nesnesi Olarak Beşik ve Estetik Temsil. Ege Sosyal Bilimler Dergisi. https://doi.org/10.70029/esbd.1822618
Vancouver
Alpay Ş. Gülnuş Emetullah Sultan Mektupları ve III. Selim Dönemi Belgeleri Işığında Osmanlı Sarayında Tören Nesnesi Olarak Beşik ve Estetik Temsil. Ege Sosyal Bilimler Dergisi. 2025. doi:10.70029/esbd.1822618
BibTeX
@article{Alpay2025,
author = {Alpay, Şeyda},
title = {Gülnuş Emetullah Sultan Mektupları ve III. Selim Dönemi Belgeleri Işığında Osmanlı Sarayında Tören Nesnesi Olarak Beşik ve Estetik Temsil},
journal = {Ege Sosyal Bilimler Dergisi},
year = {2025},
doi = {10.70029/esbd.1822618}
}
EUVIMED