Hicrî İlk Beş Asırda Beytülmakdis’in Hadis Rivayet Tarihindeki Yeri: Temel Hadis Kaynakları Üzerinden Bir İnceleme
İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi · 16.07.2026 · 12 (2) · 594-647
DOI: 10.69576/ihya.1877504 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 16.07.2026. Verfasst von Halil İbrahim Doğan. Die Arbeit nennt 144 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Yahudilik ve Hıristiyanlık’a müntesip kimselerin kutsal kabul ettiği Beytülmakdis/Kudüs, Kur’ân ve hadislerde açıkça vurgulandığı üzere İslâm dini için de ayrı bir öneme sahiptir. Hz. Ömer zamanında barış yoluyla fethedilen Beytülmakdis, yaşadığımız asır ile Haçlı saldırıları dönemleri hariç mukaddes beldeye büyük bir ihtimam gösteren İslâm devletlerinin hâkimiyeti altında kalmıştır. İçinde Mescid-i Aksâ ve Kubbetü’s-sahra’nın bulunduğu Beytülmakdis, sahâbe ile tâbiîn döneminden itibaren birçok kimsenin geldiği, hatta hadis kitabı sahibi birçok musannifin uğradığı bir yerdir. Aynı zamanda İslâmî ilimlerin farklı alanlarında çeşitli açılardan araştırma konusu olmuş bir beldedir. Bu çalışma, aslen Beytülmakdisli sayılan ve başka memleketten olup Beytülmakdis’te ikamet eden râvileri tespit ederek Kudüs’ün hadis rivayet tarihindeki yerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu hedefi gerçekleştirmek için çalışmada hicrî ilk beş asırda tasnif edilen temel hadis kaynaklarına, bazen diğer türlerde telif edilen hadis ilmiyle alakalı eserlere ve Kudüslü râvilerle ilgili bilgiler tespit edilirken tarih, tabakât, terâcim, ensâb türü kitaplara başvurulmuştur. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemi kullanılarak temel hadis kitaplarında ve rical literatüründe tarama yapılmış, Beytülmakdisli ve Beytülmakdis’te ikamet eden râvilerin fihristi çıkarılmış; bu râvilerin biyografik bilgileri, rivayet sayıları ve güvenilirlik durumları betimsel analiz tekniğiyle değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonucunda fethinden itibaren hemen her dönemde Kudüs’e birçok kimse gelse de bundaki amacın hadis rivayet etmenin yanında mukaddes beldeyi görmek ve Mescid-i Aksâ’da namaz kılmak gibi dinî amaçlar için olduğu da belirlenmiştir. Ancak temel hadis kaynaklarında aslen Beytülmakdisli olan ve başka memleketlerden gelip Kudüs’te ikamet eden râvilerin sayısının şehrin dinî önemine kıyasla oldukça az olması dikkat çekmektedir. Buna karşılık Filistin içinde Askalân ve Remle gibi bazı yerlerin hadis rivayeti bakımından daha öne çıktığı görülmektedir. Bu yönüyle çalışma, Beytülmakdis’in kutsiyetinin onu kendiliğinden güçlü bir hadis merkezi hâline getirmediğini; şehrin hadis tarihindeki yerinin yerel ve bölgesel rivayet ağlarının yaygınlığı, güvenilir ve cerh edilen râvilerin dağılımı ile hadis dolaşımının mahiyeti çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Zitieren
APA
Doğan, H. İ. (2026). Hicrî İlk Beş Asırda Beytülmakdis’in Hadis Rivayet Tarihindeki Yeri: Temel Hadis Kaynakları Üzerinden Bir İnceleme. İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, 12(2), 594-647. https://doi.org/10.69576/ihya.1877504
Vancouver
Doğan Hİ. Hicrî İlk Beş Asırda Beytülmakdis’in Hadis Rivayet Tarihindeki Yeri: Temel Hadis Kaynakları Üzerinden Bir İnceleme. İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi. 2026;12(2):594-647. doi:10.69576/ihya.1877504
BibTeX
@article{Doan2026,
author = {Doğan, Halil İbrahim},
title = {Hicrî İlk Beş Asırda Beytülmakdis’in Hadis Rivayet Tarihindeki Yeri: Temel Hadis Kaynakları Üzerinden Bir İnceleme},
journal = {İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
volume = {12},
number = {2},
pages = {594--647},
doi = {10.69576/ihya.1877504}
}
EUVIMED