Bir Kısım Kur’ân Ahkâmının Tarihsel Olduğu ve Değişmesi Gerektiği İddialarına Eleştirel Bir Yaklaşım
Kur'ân ve Sünnet Araştırmaları Dergisi · 2026
DOI: 10.66680/kursad.1966173 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Kur'ân ve Sünnet Araştırmaları Dergisi, 2026. Verfasst von İsmail Karagöz. Die Arbeit nennt 26 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Miladın 610 yılında bütün insanlara peygamber olarak gönderilen Hz. Muhammed (s.a.s) kendisine veri-len Kur’ân ahkâmını bizzat hem kendisi uygulamış hem Müslüman olanların uygulamalırnı sağlamış ve örnek bir toplum oluşturmuştur. Hz. Peygamberin vefatından sonra Müslümanlar, Kur’ân ahkâmını özel, aile ve toplum hayatında uygulayarak medeniyetler oluşturmuşlardır. Zamanla Kur’an ahkâmının hayata yansımasında oluşan zaaflar sonucu gerileme başlamış ve Müslümanlar, birliklerini ve güçlerini kaybetmişlerdir. Batı kültürü, medeni-yeti ve sanayiinin gelişmesi karşısında gereken ilerlemeyi sağlayamayan İslam dünyasında Kur’ân ahkâmının özel-likle muamelatla ilgili hükümlerinin değişmesi tartışmaları başlamıştır. Bu tartışmaya, Batı karşısında mağlup olma-nın ve gelişememenin sebebi olarak İslam’ın görülmüştür. Mekkeli müşrikleri gibi Yuhanna ed-Dimaşkî ile başla-yan Kur’an’ın Allah sözü olmadığı iddiaları Petrus Alfonsi ve Rudi Paret gibi Yahudi ve Hıristiyan oryantalistler tarafından sürdürülürken, İslam dünyasında bazı şahsiyetler, Kur’an’ın bir kısım ahkâmının tarihsel olduğunu ve değişmesi gerektiğini ileri sürmüşlerdir. Özellikle muâmelât ve sosyal hayatla ilgili âyetlerdeki hükümlerin değiş-mesi gerektiğini ileri sürenler, âyetleri “maslahat” ve “makâsıd” açısından ele almışlardır. Maslahat ve makâsıd konusunu dile getirenlerden biri olan Hanbelî fakihi et-Tûfî Kur’ân ve Sünnetle maslahatın çelişebileceğini, böyle bir durumda maslahatın tercih edileceğini savunmuştur. Çağımızda nasla maslahat çelişirse maslahatın tercih edileceği ve ahkâmın değişmesi gerektiği görüşünü Pakistanlı Fazlurrahman, Faslı el-Câbirî, Mısırlı Nasr Hâmid Ebû Zeyd, Hasan Hanefi ve daha başka düşünürler savunmuştur. Bu görüşte olanlar, nasların yani âyet ve hadislerin lafzî delaletlerinin değil, bu lafızlarla gerçekleştirilmek istenen gaye ve maksatların esas olduğunu savunmaktadır-lar. Hatta tarihselciler, değişimin namaz ve hac gibi ibadetler için de söz konusu olduğu görüşündedir. Hâlbuki sahabe döneminden günümüze kadar İslam âlimlerinin kahir ekseriyetine göre bir konuda nas varsa hüküm bu nassa göre verilir. Çünkü naslarda ahkâm, insanların yararını sağlamak ve zararlarını gidermeye yöneliktir. Bu itibarla maslahat ve nas birbirleriyle çelişmez. Kur’ân ahkâmını Peygamber dâhil hiçbir kimse değiştirilmez. Bu makalede bir kısım Kur’ân ahkâmının tarihselliğini ve değişmesi gerektiğini savunanların görüşleri eleştirel bir bakışla değerlendirilmiştir.Anahtar Kelimeler: Tefsir, Kur’ân, Ahkâm, Tarihsellik, Değişim
Zitieren
APA
Karagöz, İ. (2026). Bir Kısım Kur’ân Ahkâmının Tarihsel Olduğu ve Değişmesi Gerektiği İddialarına Eleştirel Bir Yaklaşım. Kur'ân ve Sünnet Araştırmaları Dergisi. https://doi.org/10.66680/kursad.1966173
Vancouver
Karagöz İ. Bir Kısım Kur’ân Ahkâmının Tarihsel Olduğu ve Değişmesi Gerektiği İddialarına Eleştirel Bir Yaklaşım. Kur'ân ve Sünnet Araştırmaları Dergisi. 2026. doi:10.66680/kursad.1966173
BibTeX
@article{Karagz2026,
author = {Karagöz, İsmail},
title = {Bir Kısım Kur’ân Ahkâmının Tarihsel Olduğu ve Değişmesi Gerektiği İddialarına Eleştirel Bir Yaklaşım},
journal = {Kur'ân ve Sünnet Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
doi = {10.66680/kursad.1966173}
}
EUVIMED