İşlevsel Halkbilimi Kuramı Bağlamında Alevi-Bektaşilikte Ritüel Dışı Pratikler: Topçu Baba Örneği
Journal of Music and Folklore Studies · 2026
DOI: 10.65692/jmfs.1810393 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Journal of Music and Folklore Studies, 2026. Verfasst von Volkan Kaptan. Die Arbeit nennt 31 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bağlamı önceleyen yaklaşımlardan biri olarak işlevsel halkbilimi kuramı, halk yaratmalarını performans ve bağlam eksenli ele alarak inceleyen bir yaklaşımdır. Bu manada işlevsel halk bilimi kuramı, etnografik çalışmalar neticesinde elde edilen verileri gerek biçim, yapı, içerik unsurları gerekse yaratım ve işlev özellikleri açısından holistik biçimde ele alır. İşlevsel halkbilimi kuramına göre metin reaksiyonda bulunacak bir izleyici kitlesine sunulmaz veya performe edilmezse anlamını yitirir. Alevi ve Bektaşi zümreleri adına ortaya konan yaratıların da halkbilimi perspektifinde birçok işlevi bulunmaktadır ve bu işlevler hem cem ritüeli içinde hem de dışında meydana gelebilmektedir. Alevi ve Bektaşilikteki cem içi ritüeller ve cem dışı ritüeller anlatan ve dinleyenin aktif katılımı ile gerçekleşirken, icra edildiği bağlamdan ayrı düşünülmesi olanaksızdır. Tekirdağ ili özelinde Alevi ve Bektaşi toplulukları adına her yıl haziran ayında gerçekleştirilen Topçu Baba Şenlikleri, mezkûr toplulukların ritüel dışı pratikleri arasında yer alır. Bu çalışma gerek literatür gerekse etnografik çalışmalar neticesinde Kırklareli’nin Kofçaz ilçesinde her yıl düzenlenen Topçu Baba Şenliklerini William R. Bascom’un halkbiliminin dört işlevi ile İlhan Başgöz’ün protesto işlevi çerçevesinde işlevsel halkbilimi kuramı ekseninde ele alır ve aynı zamanda Topçu Baba Şenliklerinin döngüsellik ve sonsuz zaman algısı özelinde Alevi ve Bektaşi topluluklar arasında Turner’cı tabirle komünitasın sağlanmasında, kolektif kimliğin müzik üzerinden inşasında, kolektif belleğin müzik üzerinden aktarılmasında ve bireyler arasında dayanışmanın sağlanmasında müzik fenomeninin meydana getirdiği farklı işlevleri de açığa çıkarmayı hedeflemektedir.
Zitieren
APA
Kaptan, V. (2026). İşlevsel Halkbilimi Kuramı Bağlamında Alevi-Bektaşilikte Ritüel Dışı Pratikler: Topçu Baba Örneği. Journal of Music and Folklore Studies. https://doi.org/10.65692/jmfs.1810393
Vancouver
Kaptan V. İşlevsel Halkbilimi Kuramı Bağlamında Alevi-Bektaşilikte Ritüel Dışı Pratikler: Topçu Baba Örneği. Journal of Music and Folklore Studies. 2026. doi:10.65692/jmfs.1810393
BibTeX
@article{Kaptan2026,
author = {Kaptan, Volkan},
title = {İşlevsel Halkbilimi Kuramı Bağlamında Alevi-Bektaşilikte Ritüel Dışı Pratikler: Topçu Baba Örneği},
journal = {Journal of Music and Folklore Studies},
year = {2026},
doi = {10.65692/jmfs.1810393}
}
EUVIMED