Bilginin Ontolojik İmkânı: Huzur–Husul Ayrımı ve Hikmet-i Müteâliye
Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi · 24.05.2026 · 10 (2) · 1012-1030
DOI: 10.63556/ankad.v10i2.376 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi, online erschienen am 24.05.2026. Verfasst von Deniz HASANÇEBİ. Die Arbeit nennt 56 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Bu makale, bilginin mahiyetini Hikmet-i Müteâliye geleneği bağlamında ele alarak, bilmenin hangi ontolojik zeminde mümkün hâle geldiği sorusunu incelemektedir. Çalışmanın temel yönelimi, bilginin doğruluğu veya gerekçelendirilmesi gibi epistemolojik problemleri merkeze almak değil; bu problemlerin öncesinde yer alan ontolojik imkân koşullarını görünür kılmaktır. Bu çerçevede bilgi, yalnızca temsillerden veya kavramsal yapılardan ibaret bir zihinsel içerik olarak değil, bilinenin bilen nezdinde aracısız biçimde hazır bulunmasıyla başlayan bir süreç olarak ele alınmaktadır. Bu dolaysız hazır oluş “huzur”, bu hazır oluş üzerine inşa edilen kavramsal ve temsilî yapı ise “husul” kavramlarıyla ifade edilmektedir. Makalede, Antik felsefeden modern döneme uzanan Batı felsefe geleneğinde bilginin çoğunlukla temsil merkezli biçimde ele alındığı, buna karşılık bilginin ontolojik zemininin açık biçimde tematize edilmediğine değinilmiştir. Bununla birlikte söz konusu gelenekte, öz-bilgi, birlik ve veriliş tartışmaları üzerinden, huzur benzeri doğrudan ve dolayımsız bir bilme alanının gerekliliğine işaret eden önemli sezgilerin bulunduğu da ortaya konulmuştur. İslam felsefesinde ise özellikle Meşşâî ve İşrâkî geleneğin katkılarıyla bu sezgiler daha belirgin hâle gelmiştir. Molla Sadrâ ve Hikmet-i Müteâliye geleneğinde bilginin varlıkla ilişkisi sistematik biçimde ele alınmıştır. Bu çalışma, Sadrâcı ekolün sunduğu ontolojik imkânları, bilginin huzur–husul ayrımı çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır.
Zitieren
APA
HASANÇEBİ, D. (2026). Bilginin Ontolojik İmkânı: Huzur–Husul Ayrımı ve Hikmet-i Müteâliye. Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi, 10(2), 1012-1030. https://doi.org/10.63556/ankad.v10i2.376
Vancouver
HASANÇEBİ D. Bilginin Ontolojik İmkânı: Huzur–Husul Ayrımı ve Hikmet-i Müteâliye. Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi. 2026;10(2):1012-1030. doi:10.63556/ankad.v10i2.376
BibTeX
@article{HASANEB2026,
author = {HASANÇEBİ, Deniz},
title = {Bilginin Ontolojik İmkânı: Huzur–Husul Ayrımı ve Hikmet-i Müteâliye},
journal = {Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi},
year = {2026},
volume = {10},
number = {2},
pages = {1012--1030},
doi = {10.63556/ankad.v10i2.376}
}
EUVIMED