Aziz Nesin’in Beş Kısa Oyunu'nda Simgesel Dramaturji Motif ve Leitmotif Kullanımları
Journal of Art and Iconography · 2026
DOI: 10.62425/sidd.1954971 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Journal of Art and Iconography, 2026. Verfasst von Vahdet Yasin Akyuz. Die Arbeit nennt 11 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Aziz Nesin’in Beş Kısa Oyun başlığı altında toplanan Bir İnsan Başı Üstüne Üç Sesli Üzünç, Sen Gara Değilsin, Bir Kadın İçin Düet, Hazırol ve Yaşasın Kavuniçi adlı kısa oyunlarında simge, motif ve leitmotif kullanımını simgesel dramaturji bağlamında incelemektedir. Çalışmanın temel varsayımı, bu oyunlarda yer alan sahne nesnelerinin, tekrar eden söz kalıplarının, seslerin, renklerin ve mekânsal düzenlemelerin yalnızca dekoratif, atmosfer kurucu unsurlar olmadığı ya da komik etki üretmediği; bireyin toplumsal, siyasal ve ideolojik kuşatılmışlığını görünür kılan anlam düğümleri olarak işlediğidir. Araştırmada doküman analizi yöntemi kullanılmış; oyun metinleri tiyatro göstergebilimi, simgesel dramaturji ve ikonografik çözümleme açısından değerlendirilmiştir. Kuramsal çerçevede Aziz Nesin tiyatrosu üzerine çalışmaların yanında Esslin’in dramatik gösterge yaklaşımı, Kalkan Kocabay’ın tiyatro göstergebilimi, Panofsky’nin ikonografik çözümleme modeli ve Pavis’nin tiyatral gösterge, dramaturjik çözümleme, motif/leitmotif ve trajikomik yapı kavramlarından yararlanılmıştır. İnceleme sonucunda, oyunlardaki baş, kuru ağaç, ilan kâğıdı, ad, paket, saat, ayna, telefon, körlük, pis su birikintisi, radyo, televizyon ve kavuniçi renk gibi göstergelerin metnin trajikomik yapısını taşıyan temel dramaturjik düğümler olduğu görülmüştür. Bu göstergeler, bireyin devlet, medya, militarist otorite, aile, tüketim kültürü ve toplumsal kimlik düzenleri karşısındaki sıkışmışlığını görünür kılar. Oyunlardaki tekrarlar ise yalnızca ritmik öğeler değil, karakterleri baskılayan toplumsal düzeneklerin yeniden üretilmesini sağlayan dramaturjik işlevlerdir. Böylece çalışma, kısa oyunların dar hacmine rağmen yoğun bir gösterge ekonomisi kurduğunu; Nesin’in gülmeceyi görünürde tutarken altta karanlık, kırılgan ve ideolojik olarak baskılanmış bir dünya tasarladığını ortaya koymaktadır. Bu nedenle çalışma, Nesin’in kısa oyunlarının yalnızca gülmece ya da toplumsal taşlama bağlamında değil, simgesel yoğunluğu yüksek, trajikomik ve göstergebilimsel olarak okunması gereken metinler olduğunu ileri sürmektedir.
Zitieren
APA
Akyuz, V. Y. (2026). Aziz Nesin’in Beş Kısa Oyunu'nda Simgesel Dramaturji Motif ve Leitmotif Kullanımları. Journal of Art and Iconography. https://doi.org/10.62425/sidd.1954971
Vancouver
Akyuz VY. Aziz Nesin’in Beş Kısa Oyunu'nda Simgesel Dramaturji Motif ve Leitmotif Kullanımları. Journal of Art and Iconography. 2026. doi:10.62425/sidd.1954971
BibTeX
@article{Akyuz2026,
author = {Akyuz, Vahdet Yasin},
title = {Aziz Nesin’in Beş Kısa Oyunu'nda Simgesel Dramaturji Motif ve Leitmotif Kullanımları},
journal = {Journal of Art and Iconography},
year = {2026},
doi = {10.62425/sidd.1954971}
}
EUVIMED