Bizans ve Osmanlı Mimarisinin Kesişim Noktasında Bir Yapı: Fenari İsa Camii
Journal of Art and Iconography · 29.03.2026 · (10) · 20-29
DOI: 10.62425/sidd.1641046 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Journal of Art and Iconography, online erschienen am 29.03.2026. Verfasst von Yavuz Alkaya. Die Arbeit nennt 40 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Fenari İsa Camii, Bizans döneminde Konstantinos Lips Manastır Kilisesi olarak inşa edilmiş olup, İstanbul’un Fatih ilçesinde yer almaktadır. Orta Bizans dönemine ait “Kapalı Yunan Haçı” plan tipolojisine geçişin erken örneklerinden biri olan yapı, mimari açıdan önemli bir anıttır. Geç Bizans döneminde güney kilisesinin eklenmesi ve 14. yüzyılın sonlarında “L” planlı paraklesyonun ilavesiyle genişletilmiştir. Osmanlı döneminde camiye dönüştürülen yapı, farklı mimari eklerle zaman içinde değişime uğramıştır. Nitel analiz yöntemine dayanmakta olan bu çalışma, Fenari İsa Camii’nin mimari özelliklerini ele alarak yapının plan şeması, inşa tekniği, malzeme kullanımı, süsleme özellikleri ve dönemsel eklemeler ile kazandığı kimliği analiz etmektedir. Kuzey ve güney kiliselerinin bütünleşme süreci, mekânsal organizasyonları ve cephe düzenlemeleri detaylı olarak incelenmiştir. Araştırmanın amacı, Fenari İsa Camii’nin tarihsel süreç içerisinde geçirdiği dönüşümleri inceleyerek, yapının Bizans ve Osmanlı mimarisi içindeki konumunu belirlemektir. Özellikle, farklı dönemlerde yapılan eklemeler ve restorasyonların mimari kimliğe etkisi değerlendirilerek yapının kültürel sürekliliği ortaya konmaktadır. Araştırma kapsamında, Fenari İsa Camii’nin mimari dönüşüm süreci, tarihsel belgeler, arşiv kayıtları ve literatür taraması yoluyla incelenmiştir. Ayrıca, yapının mevcut fiziksel durumu yerinde gözlem ve belgeleme yöntemleriyle analiz edilmiştir. Yapının farklı dönemlerde geçirdiği değişimler, Osmanlı arşivleri, Fatih Vakfiyeleri ve Bizans dönemi kaynakları doğrultusunda karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, Fenari İsa Camii’nin farklı dönemlerde geçirdiği dönüşümleri ve bu süreçlerin yapının mimari kimliğine etkisini ortaya koymaktadır. Orta Bizans, Geç Bizans ve Osmanlı dönemlerine ait yapısal izlerin aynı mekânda bir arada bulunması, yapıyı mimari sürekliliği temsil eden önemli bir örnek hâline getirmektedir. Kuzey kilisenin Orta Bizans Dönemi’ne özgü mimari özellikleri, güney kilisenin Palaiologos dönemi süslemeleri ve Osmanlı dönemi eklentileri, yapının çok katmanlı kimliğini vurgulamaktadır. Bizans’tan Osmanlı’ya uzanan bu dönüşüm, yapının çok katmanlı bir yapı olarak korunmasını sağlamış ve mimari sürekliliğini belirginleştirmiştir. Böylece, Fenari İsa Camii hem mimari bir yapı olarak, hem de İstanbul’un kültürel ve tarihî mirasının önemli bir unsuru olarak değerlendirilmiştir.
Zitieren
APA
Alkaya, Y. (2026). Bizans ve Osmanlı Mimarisinin Kesişim Noktasında Bir Yapı: Fenari İsa Camii. Journal of Art and Iconography, 20-29. https://doi.org/10.62425/sidd.1641046
Vancouver
Alkaya Y. Bizans ve Osmanlı Mimarisinin Kesişim Noktasında Bir Yapı: Fenari İsa Camii. Journal of Art and Iconography. 2026:20-29. doi:10.62425/sidd.1641046
BibTeX
@article{Alkaya2026,
author = {Alkaya, Yavuz},
title = {Bizans ve Osmanlı Mimarisinin Kesişim Noktasında Bir Yapı: Fenari İsa Camii},
journal = {Journal of Art and Iconography},
year = {2026},
number = {10},
pages = {20--29},
doi = {10.62425/sidd.1641046}
}
EUVIMED