1727 Tarihli Nahçıvan Sancağı Mufassal Defteri'ne Göre Babek ve Şahbuz İlçelerindeki Yer Adlarının Yapısal-Anlamsal ve Etnotoponimik Analizi
Comparative Turkish Dialects and Literatures · 11.11.2026 · (10) · 45-54
DOI: 10.62425/ctdal.1935808 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Comparative Turkish Dialects and Literatures, online erschienen am 11.11.2026. Verfasst von Cemile Meherremova. Die Arbeit nennt 21 Literaturangaben. Gefördert von: Azerbaycan Milli Bilimler Akademisi Nahçıvan Bölümü.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışmada, "Nahçıvan Sancağı'nın Mufassal Defteri"nde (1727) yer alan ve günümüz Babek ile Şahbuz ilçeleri arazisinde kaydedilmiş bir kısım yer adının Türk dillerine uygun olarak yapısal-anlamsal ve etnotoponimik analizi yapılmış; bazı araştırmacıların söz konusu etnonimleri Ermenice ve Farsça dilleri temelinde açıklamasının yanlış olduğu gerekçeleriyle ortaya konulmuştur. Araştırmanın amacı, ilgili kaynakta sıralanan etnotoponimleri yapısal-morfolojik açıdan sınıflandırmak, semantik modellerini belirlemek, etnonimler temelinde şekillenmiş toponimlerin tarihî-dilbilimsel katmanlarını incelemek ve bunların Türk-Oğuz boylarının yadigârı olduğunu göstermektir.Analize tabi tutulan toponimler (Payız, Buzgov, Nehacur/Nehəcir, Serav/Sirab, Nahçedeniz/Naxışnergiz, Külüs, Şadak/Şada, Selesüz, Tirkeş/Türkeş) esasen Türk boylarının, bilhassa Oğuzların/Uzların adları temelinde teşekkül etmiştir. Söz konusu toponimlerin bir kısmının basit (tek bileşenli), büyük çoğunluğunun ise birleşik (iki ve üç bileşenli) bir yapıya sahip olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada, bazı toponimlerle ilgili hatalı etimolojik yorumlar eleştirel bir bakış açısıyla incelenmiş ve bu yer adlarının gerçek kökenleri, Türk dillerinin fonetik kuralları temelinde açıklanmıştır. Dilbilimsel açıdan toponimlerde vokal redüksiyonu (ünlü düşmesi/kısalması), harmonik asimilasyon (ünlü uyumu), sibilant alternansı (s≈z≈ş≈ç) gibi fonetik değişimlerin yanı sıra nadir bir morfolojik olgu olarak iki etnonim arasında bağlayıcı “s” sesinin varlığı müşahede edilmiştir.
Förderung
- Azerbaycan Milli Bilimler Akademisi Nahçıvan Bölümü
Zitieren
APA
Meherremova, C. (2026). 1727 Tarihli Nahçıvan Sancağı Mufassal Defteri'ne Göre Babek ve Şahbuz İlçelerindeki Yer Adlarının Yapısal-Anlamsal ve Etnotoponimik Analizi. Comparative Turkish Dialects and Literatures, 45-54. https://doi.org/10.62425/ctdal.1935808
Vancouver
Meherremova C. 1727 Tarihli Nahçıvan Sancağı Mufassal Defteri'ne Göre Babek ve Şahbuz İlçelerindeki Yer Adlarının Yapısal-Anlamsal ve Etnotoponimik Analizi. Comparative Turkish Dialects and Literatures. 2026:45-54. doi:10.62425/ctdal.1935808
BibTeX
@article{Meherremova2026,
author = {Meherremova, Cemile},
title = {1727 Tarihli Nahçıvan Sancağı Mufassal Defteri'ne Göre Babek ve Şahbuz İlçelerindeki Yer Adlarının Yapısal-Anlamsal ve Etnotoponimik Analizi},
journal = {Comparative Turkish Dialects and Literatures},
year = {2026},
number = {10},
pages = {45--54},
doi = {10.62425/ctdal.1935808}
}
EUVIMED