Yeni Okurun Peşinde: Erken Cumhuriyet Dönemi Matbuatında Okuma Tartışmaları ve Kültürel Yönlendirme
Atatürk Dergisi · 2026
DOI: 10.62425/atauniad.1976058 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Atatürk Dergisi, 2026. Verfasst von Umut Açık. Die Arbeit nennt 38 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, erken Cumhuriyet dönemi Türk matbuatında okumanın nasıl kamusal bir tartışma konusu hâline geldiğini ve “yeni okur”un bu tartışmalarda dile getirilen beklentiler doğrultusunda nasıl tasavvur edildiğini incelemektedir. Çalışmanın temel kaynaklarını Vakit’in 1930 tarihli “Ne Okuyacağız?”, Son Posta’nın 1932 tarihli “Yeni Nesillere Ne Okutacağız?” ve Cumhuriyet’in 1936 tarihli “Niçin Kitab Okunmuyor?” soruşturmaları oluşturmaktadır. Bu soruşturmalar, Osmanlı döneminden erken Cumhuriyet’e uzanan kitap ve matbuat kültürü, Harf İnkılâbı, okuryazarlığın yaygınlaşması ve dönemin yayın politikalarından oluşan daha geniş bir bağlama yerleştirilmektedir. Tarihsel bağlamlandırma ile karşılaştırmalı tematik metin çözümlemesini bir arada kullanan çalışma, soruşturmalarda dile getirilen görüşleri kültürel repertuvar, Harf İnkılâbı öncesindeki edebî miras, tercüme, yeni neslin yetiştirilmesi, mektepler, aileler, kütüphaneler ve yayın piyasasıyla ilişkili olarak incelemektedir. Çalışma, dönemin “halk okumuyor” yakınmalarını doğrulamak yerine, okumayı kimin bir sorun olarak tanımladığını, okura hangi niteliklerin atfedildiğini ve bu sorunu çözme sorumluluğunun hangi kişi ve kurumlara yüklendiğini belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu nedenle gazete soruşturmaları yalnız dönemin okuma alışkanlıklarına ışık tutan kaynaklar olarak değil, kültürel yönlendirme ve okur kitlesi oluşturma çabalarının ifade edildiği metinler olarak ele alınmaktadır.
Zitieren
APA
Açık, U. (2026). Yeni Okurun Peşinde: Erken Cumhuriyet Dönemi Matbuatında Okuma Tartışmaları ve Kültürel Yönlendirme. Atatürk Dergisi. https://doi.org/10.62425/atauniad.1976058
Vancouver
Açık U. Yeni Okurun Peşinde: Erken Cumhuriyet Dönemi Matbuatında Okuma Tartışmaları ve Kültürel Yönlendirme. Atatürk Dergisi. 2026. doi:10.62425/atauniad.1976058
BibTeX
@article{Ak2026,
author = {Açık, Umut},
title = {Yeni Okurun Peşinde: Erken Cumhuriyet Dönemi Matbuatında Okuma Tartışmaları ve Kültürel Yönlendirme},
journal = {Atatürk Dergisi},
year = {2026},
doi = {10.62425/atauniad.1976058}
}
EUVIMED