Cumhuriyet dönemi tarih ders kitaplarında erken Macarlar
Turkish History Education Journal · 08.08.2026 · (1) · 237-255
DOI: 10.17497/tuhed.1781659 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Turkish History Education Journal, online erschienen am 08.08.2026. Verfasst von Can Tankut Esmen. Die Arbeit nennt 52 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışmada Macar tarihinin erken dönemlerinin, cumhuriyet dönemi ders kitaplarında nasıl ve hangi saiklerle ele alındığı incelenmektedir. Bu çözümleme gerçekleştirilirken, tarihin doğasına dair şu yaklaşım benimsenerek hareket edilmiştir: Tarihçi, tarihi anlatıyı kaleminin ucunda araçsallaştırarak, kendi niyetlerine hizmet eden işlevsel bir araca dönüştürmektedir. Çalışmada cumhuriyet döneminin tarih ders kitapları da bu anlayışın bir ürünü olarak ele alınmıştır. Söz konusu kitaplar, geçmişin bilgisinin yeni nesillere, inşa edilmiş/kurgulanmış bir imajlar bütünü halinde sunan bir söyleme dayanmaktalardır. Buna göre; tarih ders kitapları iktidarların siyasal ve toplumsal normlarını gençlerin zihnine kazıyan araçlar olarak tasnif edilmişlerdir. Devlet ve eğitim bürokrasisinin güdümünde hazırlanan tüm ders kitapları, hükümetlerin dünya görüşlerini tarih vasıta edilerek öğrencilere aktardığı bir mekanizma olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışmada ders kitaplarında erken Macar anlatılarının incelenmesi vasıtasıyla ulaşılan çıktıların; hem Türkiye’deki erken Macar tarih anlatısı ve imajı, hem de tarih ve eğitim anlayışlarındaki değişimleri ortaya koyması bakımından anlamlı sonuçlara ulaşması beklenmektedir. Makalede, Türk tarih ders kitapları, dört ana dönemde incelenmiştir. Bunlar; Türk tarih tezi dönemi, 40’lı yıllarda yaşanan hümanist dönemi, Türk-İslam sentezi dönemi ve ikinci tek parti dönemi olarak ifade edilebilir. Her döneme dair başlıca tarih ders kitapları tespit edilerek, bunlar içerisinde erken Macar tarihine yönelik, öğrenciye sunulan bilgi ve değerlendirmeler bu çalışmanın odağını oluşturmuştur. Çalışmada cumhuriyet dönemi boyunca, farklı evrelerde kendine has saiklerle kaleme alınan ders kitaplarında ortaya konan erken Macar imgesi ele alınmıştır. Bu yapılırken araştırmada betimsel tarama modelinden yararlanılmıştır. Lise seviyesinde okutulan tarih ders kitaplarından oluşturulan bir seçki incelenmiş, erken Macar tarihi ile ilgili kısımlar söylem analizine tabi tutularak çözümlenmiştir. Makalede, Macarların kökeni/Türklüğü üzerinde yapılan yorumları ortaya koyarken Hristiyanlaşmanın Türk-Macar milli kimliğini olumsuz bir değişime uğrattığı yönündeki görüşün Macar anlatısının temelini oluşturduğu tespit edilmiştir.
Zitieren
APA
Esmen, C. T. (2026). Cumhuriyet dönemi tarih ders kitaplarında erken Macarlar. Turkish History Education Journal, 237-255. https://doi.org/10.17497/tuhed.1781659
Vancouver
Esmen CT. Cumhuriyet dönemi tarih ders kitaplarında erken Macarlar. Turkish History Education Journal. 2026:237-255. doi:10.17497/tuhed.1781659
BibTeX
@article{Esmen2026,
author = {Esmen, Can Tankut},
title = {Cumhuriyet dönemi tarih ders kitaplarında erken Macarlar},
journal = {Turkish History Education Journal},
year = {2026},
number = {1},
pages = {237--255},
doi = {10.17497/tuhed.1781659}
}
EUVIMED