Antik Dünyadan Günümüze Tiksindirici Borç: Bir Doktrinin Tarihsel ve Hukuksal Evrimi
Van İnsani ve Sosyal Bilimler Dergisi · 29.06.2026 · (11) · 22-47
DOI: 10.62068/visbid.1942297 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Van İnsani ve Sosyal Bilimler Dergisi, online erschienen am 29.06.2026. Verfasst von Aras Yolusever. Die Arbeit nennt 54 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Tiksindirici borç (odious debt) doktrini, modern uluslararası hukukun en tartışmalı kesişim noktalarından birini (devlet halefiyeti, egemen borç ve geçiş dönemi adaleti) bir araya getiren melez bir kavramdır. Klasik biçimiyle 1927'de Rus asıllı hukukçu Alexander Nahum Sack tarafından sistemleştirilen doktrin, bir devlet borcunun (i) halkın rızası olmadan, (ii) halkın yararına kullanılmadan ve (iii) bunu bilen ya da bilmesi gereken alacaklılar tarafından sağlanması durumunda halef yönetim için bağlayıcı sayılmaması gerektiğini ileri sürer. Çalışma, niteliksel-tarihsel bir hukuk inceleme yöntemi benimseyerek birincil kaynaklar ile ikincil literatürü bütünleştirmekte ve üç temel soru çerçevesinde gelişmektedir. Birincisi, modern doktrinin tarihsel öncülleri nelerdir ve antik dönemin borç iptal pratikleriyle çağdaş doktrin arasında ne tür kavramsal süreklilikler ya da kopuşlar mevcuttur? İkincisi, Sack'in 1927 incelemesinden 1923 Tinoco Tahkimi'ne, 1983 Viyana Sözleşmesi'ne ve 2007 UNCTAD raporuna uzanan kodifikasyon süreci doktrinin hukuksal statüsünü nasıl şekillendirmiştir? Üçüncüsü, yirmi birinci yüzyılın egemen borç krizleri, özellikle Irak, Ekvador, Ukrayna ve Suriye vakaları bağlamında doktrinin operasyonel önemi nedir ve ne tür eleştirilerle karşılaşmaktadır? Makale, doktrinin kavramsal köklerini Mezopotamya'nın amargi geleneğine, İbrani Yubile Yılı'na, Solon'un seisachtheia reformuna ve Roma hukukunun yönetici-devlet ayrımına kadar izlemekte; bu mirası Meksika (1867) ve Küba (1898) gibi on dokuzuncu yüzyıl öncülleriyle bütünleştirerek borcun kutsallığının her zaman koşullu olduğunu göstermektedir. Çalışma, doktrinin yerleşmiş bir uluslararası örf-adet hukuku kuralı haline gelememekle birlikte, kavramsal yaşam ile hukuksal kristalizasyon arasındaki yarıkta varlığını sürdürdüğünü ve çağdaş uygulamalarda "fiili kabul, hukuki ret" örüntüsünü koruduğunu saptamaktadır. Sonuç olarak doktrin, yerleşik bir hukuk kuralından çok bir hukuksal-siyasal referans çerçevesi olarak işlemekte; otoriter rejimlerin yıkılmasının ardından gündeme gelen borç krizleri için vazgeçilmez bir normatif çerçeve sunmaya devam etmektedir.
Zitieren
APA
Yolusever, A. (2026). Antik Dünyadan Günümüze Tiksindirici Borç: Bir Doktrinin Tarihsel ve Hukuksal Evrimi. Van İnsani ve Sosyal Bilimler Dergisi, 22-47. https://doi.org/10.62068/visbid.1942297
Vancouver
Yolusever A. Antik Dünyadan Günümüze Tiksindirici Borç: Bir Doktrinin Tarihsel ve Hukuksal Evrimi. Van İnsani ve Sosyal Bilimler Dergisi. 2026:22-47. doi:10.62068/visbid.1942297
BibTeX
@article{Yolusever2026,
author = {Yolusever, Aras},
title = {Antik Dünyadan Günümüze Tiksindirici Borç: Bir Doktrinin Tarihsel ve Hukuksal Evrimi},
journal = {Van İnsani ve Sosyal Bilimler Dergisi},
year = {2026},
number = {11},
pages = {22--47},
doi = {10.62068/visbid.1942297}
}
EUVIMED