Hz. Peygamber’in Ümmet Bilinci ve Kelâmî Perspektiften Uhuvvetin Evrensel Boyutu
Diyanet İlmi Dergi · 26.06.2026 · 62 (2) · 585-620
DOI: 10.61304/did.1886725 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Diyanet İlmi Dergi, online erschienen am 26.06.2026. Verfasst von Mustafa Yalçınkaya. Die Arbeit nennt 67 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu makale, Hz. Peygamber’in (s.a.s.) Medine’de tesis ettiği ümmet bilincini kelâmî bir perspektiften inceleyerek, iman kardeşliğinin (uhuvvet) ontolojik, epistemolojik ve evrensel boyutlarını ele almaktadır. “Muhammed ümmeti” kavramı uhuvvetin özel boyutunu temsil eder: Davete icabet eden müminler arasında oluşan bu kardeşlik bağı, “vasat ümmet” ve “en hayırlı ümmet” sıfatlarıyla adalet, mutedillik, şahitlik ve emir bi’l-ma’rûf nehiy ani’l-münker ilkesiyle yüceltilmiştir. Sahih hadisler, uhuvvetin itaat ve icabet temeline dayandığını göstermektedir. Uhuvvetin evrensel boyutu ise Hz. Peygamber’in risâletinin “âlemlere rahmet” ve “bütün insanlara müjdeleyici ve uyarıcı” özelliğinden kaynaklanır. “Ümmet-i davet” kavramı tebliğin tüm insanlığı kuşattığını, “ümmet-i icabet” ise fiilî kardeşlik bağını icabet edenlerle sınırladığını göstermektedir. Son peygamberlik ve İslâm’ın kemale ermiş tek din oluşu, uhuvvetin potansiyel evrenselliğini güçlendirir. İslâm’ın getirmiş olduğu temel kriterlerden birisi olan takvâ kriterine gelince ırk, dil ve coğrafya üstünlüğünü reddederek ümmeti insanlığın tamamına karşı hak ve adalet şahitliğine davet eder. Modern küreselleşmenin bireycilik, ulus-devlet odaklı kimlikler, kültürel erozyon ve krizleri karşısında Hz. Peygamber’in ümmet modeli -muâhât, Medine Vesikası ve kardeşlik temelli toplumsal düzenkelâmî yöntemle yeniden yorumlandığında güçlü bir itikadi alternatif ortaya koymaktadır. Böylece uhuvvet, hem müminler arası dayanışmayı güçlendirerek iç bütünlüğü korumakta hem de küresel adaletsizliklere karşı tevhidî rahmet ve şahitlik misyonunu üstlenmiş olmaktadır.
Zitieren
APA
Yalçınkaya, M. (2026). Hz. Peygamber’in Ümmet Bilinci ve Kelâmî Perspektiften Uhuvvetin Evrensel Boyutu. Diyanet İlmi Dergi, 62(2), 585-620. https://doi.org/10.61304/did.1886725
Vancouver
Yalçınkaya M. Hz. Peygamber’in Ümmet Bilinci ve Kelâmî Perspektiften Uhuvvetin Evrensel Boyutu. Diyanet İlmi Dergi. 2026;62(2):585-620. doi:10.61304/did.1886725
BibTeX
@article{Yalnkaya2026,
author = {Yalçınkaya, Mustafa},
title = {Hz. Peygamber’in Ümmet Bilinci ve Kelâmî Perspektiften Uhuvvetin Evrensel Boyutu},
journal = {Diyanet İlmi Dergi},
year = {2026},
volume = {62},
number = {2},
pages = {585--620},
doi = {10.61304/did.1886725}
}
EUVIMED