Mantık İlminin Mustalahu’l-Hadîs Literatürüne Yansıması: Yusuf Şükrü el-Harpûtî’nin Dâvûd-i Karsî Şerhi Üzerine Bir İnceleme
HADITH · 19.07.2026 · (16) · 313-343
DOI: 10.61218/hadith.1902667 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift HADITH, online erschienen am 19.07.2026. Verfasst von İbrahim Ayhan. Die Arbeit nennt 60 Literaturangaben. Gefördert von: Bu araştırma için herhangi bir kurumdan destek alınmamıştır..
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Yûsuf Şükrü el-Harpûtî’nin (ö. 1292/1875) hadis usûlü alanında kaleme aldığı şerh üzerinden mantık ilminin mustalahu’l-hadîs literatürüne yansımasını incelemeyi amaçlamaktadır. Osmanlı ilim geleneğinde hadis usûlü ile mantık ilmi arasındaki ilişkinin mahiyeti çoğu zaman yeterince ele alınıp değerlendirilmemiştir. Oysa el-külliyâtu’l-hams, had, takaddüm ve taksim gibi mantık bahisleri, usûl ilimlerinde kavramların tanımlanması ve tasnifi açısından önemli bir konuma sahiptir. Bu nedenle hadis, haber, eser ve sünnet gibi temel ıstılahlarla merfû‘, mevkûf, maktû’ ile sahîh, hasen ve zayıf gibi hadis çeşitlerinin kavramsal yapı açısından da mantıkla irtibatlı bir şekilde ele alındığı görülmektedir. el-Harpûtî, Dâvûd-i Karsî’nin Birgivî’nin risalesine yazdığı şerhi esas alarak söz konusu ıstılahları mantıkî bir çerçevede yeniden yorumlamaktadır. Özellikle sahîh, hasen ve zayıf ayrımını zabt vasfının müşekkek yapısı üzerinden değerlendirmesi dikkat çekicidir. Ayrıca merfû‘, mevkûf ve maktû’ rivayetlerle makbûl ile merdûd ayrımını takaddüm ve taksim bağlamında ele alması, disiplinler arası yaklaşımını açıkça göstermektedir. Çalışma, doküman incelemesi yöntemiyle el-Harpûtî’nin hadis usûlüne katkısını mantık merkezli bir okuma üzerinden değerlendirmektedir.
Förderung
- Bu araştırma için herhangi bir kurumdan destek alınmamıştır.
Zitieren
APA
Ayhan, İ. (2026). Mantık İlminin Mustalahu’l-Hadîs Literatürüne Yansıması: Yusuf Şükrü el-Harpûtî’nin Dâvûd-i Karsî Şerhi Üzerine Bir İnceleme. HADITH, 313-343. https://doi.org/10.61218/hadith.1902667
Vancouver
Ayhan İ. Mantık İlminin Mustalahu’l-Hadîs Literatürüne Yansıması: Yusuf Şükrü el-Harpûtî’nin Dâvûd-i Karsî Şerhi Üzerine Bir İnceleme. HADITH. 2026:313-343. doi:10.61218/hadith.1902667
BibTeX
@article{Ayhan2026,
author = {Ayhan, İbrahim},
title = {Mantık İlminin Mustalahu’l-Hadîs Literatürüne Yansıması: Yusuf Şükrü el-Harpûtî’nin Dâvûd-i Karsî Şerhi Üzerine Bir İnceleme},
journal = {HADITH},
year = {2026},
number = {16},
pages = {313--343},
doi = {10.61218/hadith.1902667}
}
EUVIMED