EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Ebû Nuaym el-İsfahânî’nin Hilyetü’l-Evliyâ’sının Zühd Edebiyatı ile İrtibatı: Ahmed b. Hanbel’in Kitâbü’z-Zühd’ü Özelinde

Mustafa Demir, İsmet Aktürk

HADITH · 26.06.2026 · (16) · 260-312

DOI: 10.61218/hadith.1792006 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift HADITH, online erschienen am 26.06.2026. Verfasst von Mustafa Demir und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 99 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Herhangi bir ilim dalının doğuş ve gelişim aşamaları kadar bu süreçte oluşturduğu literatür de önemli bir inceleme alanıdır. Öyle ki; literatür tarihi, ait olduğu ilim sahasının genel tarihinden bağımsız düşünülemez. Dahası literatür ve eser incelemeleri, o ilmin tarihinin yazılmasında değerli katkılar sunar. Belirtilen çerçevede bu makale; hadis ve tasavvuf sahalarının ortak konularından biri olan zühd edebiyatı üzerine kurgulanmış interdisipliner bir incelemedir. Çalışmada muhaddislerce yazılmış erken dönem zühd kitaplarından birine ait muhtevanın yine tasavvuf edebiyatının erken örneklerinden birine intikal düzeyi yoklanacaktır. Böylelikle hicrî ilk asırların zühd birikiminin tasavvuf kitaplarının ana kaynakları arasına girişi gözlemlenecektir. Araştırmanın örneklem eserleri, Ahmed b. Hanbel’in Kitâbü’z-Zühd’ü ile Ebû Nuaym el-İsfahânî’nin Hilyetü’l-Evliyâ’sıdır. Bu maksatla öncelikle anahtar sözcükler etrafındaki literatür araştırması ile araştırma eserlerinin detaylı tanıtımı sayesinde teorik bir zemin elde edilecektir. Akabinde eserler arası mukayese aşamasına geçilecektir. Makalenin uygulamalı yönünü oluşturan bu aşamada mukayese ölçütleri şöylece belirlenmiştir: isnad ağları, alt başlıklar (bâblar), rivayet metinleri. İlk bulgulardan anlaşıldığı kadarıyla Hilyetü’l-Evliyâ, attığı başlıklar ve tahriç ettiği rivayetlerle İbn Hanbel’in Kitâbü’z-Zühd’ünden oldukça istifade etmiştir. Eserler arası sıkı irtibat, isnad ağlarıyla rahatlıkla takip edilebilmektedir. Hilyetü’l-Evliyâ’nın Kitâbü’z-Zühd ile ilmî alışverişi, sıralanan her üç ölçütte muasır zühd kitaplarıyla da doğrulanmaktadır. Dolayısıyla inceleme neticesinde erken biyografik tasavvuf kaynaklarının en önemlilerinden biri olan Hilyetü’l-Evliyâ’nın kaynakçasında sadece İbn Hanbel’in değil; mukaddem zühd edebiyatı eserlerinin bulunduğu görülmektedir. Hadis edebiyatının tasavvuf kaynaklarına geçiş yollarından biri sayabileceğimiz bu bulgu, bugüne kadar yoğunluk kazanmış tahriç araştırmalarına alternatif olarak mukayeseli eser incelemelerini öne çıkarmaktadır.

Zitieren

APA

Demir, M., & Aktürk, İ. (2026). Ebû Nuaym el-İsfahânî’nin Hilyetü’l-Evliyâ’sının Zühd Edebiyatı ile İrtibatı: Ahmed b. Hanbel’in Kitâbü’z-Zühd’ü Özelinde. HADITH, 260-312. https://doi.org/10.61218/hadith.1792006

Vancouver

Demir M, Aktürk İ. Ebû Nuaym el-İsfahânî’nin Hilyetü’l-Evliyâ’sının Zühd Edebiyatı ile İrtibatı: Ahmed b. Hanbel’in Kitâbü’z-Zühd’ü Özelinde. HADITH. 2026:260-312. doi:10.61218/hadith.1792006

BibTeX
@article{Demir2026,
  author = {Demir, Mustafa and Aktürk, İsmet},
  title = {Ebû Nuaym el-İsfahânî’nin Hilyetü’l-Evliyâ’sının Zühd Edebiyatı ile İrtibatı: Ahmed b. Hanbel’in Kitâbü’z-Zühd’ü Özelinde},
  journal = {HADITH},
  year = {2026},
  number = {16},
  pages = {260--312},
  doi = {10.61218/hadith.1792006}
}
Kostenlos starten →