EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

ÖTÜKEN’DEN ANADOLU’YA TÜRK HÜKÜMDAR RÜYALARINDAKİ TAHT, ZAFER VE FETİH MUŞTUSU

Dilek Çelik, Gülay Karadağ Çınar

Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi · 22.06.2026 · (118) · 119-147

DOI: 10.60163/tkhcbva.1704861 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, online erschienen am 22.06.2026. Verfasst von Dilek Çelik und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 98 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Türk rüyaları ve bu rüyalara dair tabirlerin yazıya geçirilen ilk örneğine Uygur Kağanlığı döneminde rastlanmaktadır. Dolayısıyla Uygur rüya türleri ve motifleri İslamiyet öncesi Türk kültürünün önemli taşıyıcıları olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışma Uygur Kağanı Bögü ve Anadolu Türk hükümdarlarının rüyalarından hareketle Türk hükümdarlarının rüyayı hâkimiyet alameti ve hükümdarlığının meşruiyet kaynağı olarak kullandıklarına işaret etmektedir. Türklerin İslam medeniyet dairesine girdikten sonra köklü değişimler yaşadığı fakat rüya hususunda aynı şiddette bir değişime maruz kalmadığını ortaya koymaktadır. Zira İslamiyet’teki rahmanî rüyaların Türklerdeki Gök Tanrı menşeili haberci rüyalarla aynı amaca hizmet ettikleri apaçık ortadadır. Uygur rüyalarında tespit edilen motiflerin Anadolu Türk hükümdarına mahsus rüyalarda karşılaşılması da oldukça heyecan vericidir. Esasında zaman değişmiş, coğrafya başkalaşmış ancak dünya düzeni hala güçlünün zayıf olana karşı üstünlüğünü dayatmaktadır. Bu bağlamda hükümdar rüyalarında görülen unsurlar hem İslamiyet öncesi hem de İslamiyet sonrasına ait Türkçe tabirnameler ışığında ele alınarak benzerlikler ön plana çıkarılmaya çalışılmıştır. Buna göre Gök Tanrı’nın mesajını ileten yaşlı adam motifi İslami dönemde yine yaşlı adam olarak karşımıza çıkabildiği gibi aksakal, evliya, derviş gibi dini karakterlerle de zenginleştirilmiştir. Hz. Muhammed veya dört halife gibi İslam’ın önde gelen isimleriyle taçlanan rüyalar da geleceğe dair iyi gelişmelere müjde kabul edilmiştir. Yeşim taşı ise İslam öncesi döneme mahsus bir unsur olarak kalmıştır. Uygurlar nazarında fetih, zenginlik, ululuk, yücelik, devlet sahibi olmak gibi kavramlarla karşılık bulan yeşim taşı İslami dönemde yerini sadece fetihlerin müjdecisi olan anahtara bırakmıştır. Hayalet kız ya da Peri kızı, Akdağ ve vezir ise Anadolu’daki Türk hükümdarlarının rüyalarında yer bulmamıştır.

Zitieren

APA

Çelik, D., & Çınar, G. K. (2026). ÖTÜKEN’DEN ANADOLU’YA TÜRK HÜKÜMDAR RÜYALARINDAKİ TAHT, ZAFER VE FETİH MUŞTUSU. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 119-147. https://doi.org/10.60163/tkhcbva.1704861

Vancouver

Çelik D, Çınar GK. ÖTÜKEN’DEN ANADOLU’YA TÜRK HÜKÜMDAR RÜYALARINDAKİ TAHT, ZAFER VE FETİH MUŞTUSU. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi. 2026:119-147. doi:10.60163/tkhcbva.1704861

BibTeX
@article{elik2026,
  author = {Çelik, Dilek and Çınar, Gülay Karadağ},
  title = {ÖTÜKEN’DEN ANADOLU’YA TÜRK HÜKÜMDAR RÜYALARINDAKİ TAHT, ZAFER VE FETİH MUŞTUSU},
  journal = {Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi},
  year = {2026},
  number = {118},
  pages = {119--147},
  doi = {10.60163/tkhcbva.1704861}
}
Kostenlos starten →