Fetih Sûresi’ndeki İhbârî Emirlerin Belâgat Temelli Çözümlemesi: Dolaylı Yönlendirme ve Pragmatik İşlevler
Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi · 26.06.2026 · 26 (2) · 1139-1168
DOI: 10.33415/daad.1909206 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, online erschienen am 26.06.2026. Verfasst von Evren Torbalı. Die Arbeit nennt 49 Literaturangaben. Gefördert von: Bu çalışma için herhangi bir kurum, kuruluş veya kişi tarafından finansal destek alınmamıştır..
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Fetih Sûresi’ndeki ihbârî yapıların belâgat temelli işleyişini dolaylı yönlendirme ve pragmatik işlevler açısından incelemektedir. Amaç, haber formundaki ifadelerin yalnızca bilgi aktaran yapılar değil; bağlama bağlı olarak muhatabı teskin eden, teyit eden, yönlendiren ve davranışsal istikrarı pekiştiren söylem araçları olduğunu göstermektir. Bu bağlamda “ihbârî emir”, açık emir kipinden ziyade haber formunun kazandığı örtük yönlendirici işlevi ifade eder. Teorik çerçeve muktezâ-yı hâl, nazm, fâide-i haber ve lâzım-ı fâide-i haber gibi klasik belâgat ilkelerine dayandırılmış; modern pragmatik yaklaşımlar edimsöz ve etkisöz boyutlarını görünür kılan yardımcı araçlar olarak kullanılmıştır. Nitel yöntemle yürütülen araştırmada, Hudeybiye sonrası kriz ve kırılganlık bağlamında nâzil olan sûre, söz edimleri kuramı ve yüz yönetimi modeliyle çözümlenmiştir. Bulgular, ihbârî yapıların teşvik, teyit, teskin, kimlik güçlendirme, güven inşası ve davranış pekiştirme işlevleri üstlendiğini göstermektedir. Çalışma, ihbârî yapıların çok yönlü belâgî söylem araçları olduğunu ortaya koymakta; Fetih Sûresi örneğinde ilâhî hitabın kriz ve kırılganlık bağlamlarında muhatabın hâlini gözeten, yüz tehdidini azaltan ve gönüllü kabulü destekleyen bir iletişim dili sunduğuna işaret etmektedir.
Förderung
- Bu çalışma için herhangi bir kurum, kuruluş veya kişi tarafından finansal destek alınmamıştır.
Zitieren
APA
Torbalı, E. (2026). Fetih Sûresi’ndeki İhbârî Emirlerin Belâgat Temelli Çözümlemesi: Dolaylı Yönlendirme ve Pragmatik İşlevler. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 26(2), 1139-1168. https://doi.org/10.33415/daad.1909206
Vancouver
Torbalı E. Fetih Sûresi’ndeki İhbârî Emirlerin Belâgat Temelli Çözümlemesi: Dolaylı Yönlendirme ve Pragmatik İşlevler. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi. 2026;26(2):1139-1168. doi:10.33415/daad.1909206
BibTeX
@article{Torbal2026,
author = {Torbalı, Evren},
title = {Fetih Sûresi’ndeki İhbârî Emirlerin Belâgat Temelli Çözümlemesi: Dolaylı Yönlendirme ve Pragmatik İşlevler},
journal = {Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi},
year = {2026},
volume = {26},
number = {2},
pages = {1139--1168},
doi = {10.33415/daad.1909206}
}
EUVIMED