EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

ALİ SUAVÎ’NİN II. ABDÜLHAMİD’E SUNDUĞU LÂYİHALAR VE SİYASÎ FAALİYETLERİ

Ahmet Turan

Medeniyet Kültürel Araştırmalar Belleteni · 03.07.2026 · 6 (10) · 62-78

DOI: 10.60051/medbel.1913692 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Medeniyet Kültürel Araştırmalar Belleteni, online erschienen am 03.07.2026. Verfasst von Ahmet Turan. Die Arbeit nennt 19 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu çalışma, 19. yüzyıl Osmanlı düşünce ve siyaset dünyasının en tartışmalı figürlerinden biri olan Ali Suavî’nin Mekteb-i Sultânî Müdürlüğü görevindeyken II. Abdülhamid’e sunduğu, Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı ATASE arşivi evrakı Osmanlı-Rus Harbi (1877-1878) koleksiyonunda tespit edilen ve daha önce yayımlanmamış iki lâyihayı ve ilgili belgeleri ele almaktadır. 18 Eylül ve 5 Kasım 1877 tarihli bu belgelerde Suavî, savaşın gidişatına dair endişelerini dile getirmiş, bürokrasi içindeki sulh taraftarı devlet adamlarını sert bir dille eleştirmiş ve padişahın çevresi tarafından kuşatıldığını iddia ederek padişahtan duruma müdahale etmesini istemiştir. Suavî’nin bu dönemde sadece padişahı yönlendirmeye çalışmakla yetinmeyip, birtakım siyasî faaliyetlerde bulunduğu da anlaşılmaktadır. Çalışmada ayrıca, Suavî’nin İngiliz siyasetçi H. A. Munro Butler-Johnstone ile iş birliği yaparak Rusya’yı içeriden zayıflatmak amacıyla Lehistan’da ve Kazak bölgelerinde ihtilal çıkarma planları isimsiz bir muhtıra üzerinden analiz edilmektedir. Söz konusu muhtıranın kesin olarak Butler Johnstone’a ait olduğu söylenemese de içerik, dil ve bağlam bakımından Urquhartçı çevreyle ilişkilendirilmesi mümkündür. İncelenen belgeler, Suavî’yi Çırağan Vakası’na götüren saiklerin kendince tutarlı gördüğü bir siyasî programa dayandığını gösterme potansiyeline sahiptir. Metinler, muhacirlerin iskân ve iaşesi, yerel idarelerin konsolos baskısı karşısındaki tutumu ve Rumeli’de Müslüman ahalinin silahsızlandırılması gibi somut meseleler üzerinden, savaşın yalnız cephede değil, payitahtta da yürütülen bir siyaset mücadelesi olarak kavrandığını göstermektedir. Çalışma, arşiv belgelerini literatürdeki Çırağan Vakası yorumlarıyla birlikte okuyarak Suavî’nin müdahalelerini “anlık bir taşkınlık” değil, belirli bir siyasî muhakemenin ürünü olarak değerlendirmeye imkân vermektedir. Çalışmanın sonunda ek olarak lâyihaların Arap harflerinden Latin harflerine basit transliterasyonu paylaşılmıştır.

Zitieren

APA

Turan, A. (2026). ALİ SUAVÎ’NİN II. ABDÜLHAMİD’E SUNDUĞU LÂYİHALAR VE SİYASÎ FAALİYETLERİ. Medeniyet Kültürel Araştırmalar Belleteni, 6(10), 62-78. https://doi.org/10.60051/medbel.1913692

Vancouver

Turan A. ALİ SUAVÎ’NİN II. ABDÜLHAMİD’E SUNDUĞU LÂYİHALAR VE SİYASÎ FAALİYETLERİ. Medeniyet Kültürel Araştırmalar Belleteni. 2026;6(10):62-78. doi:10.60051/medbel.1913692

BibTeX
@article{Turan2026,
  author = {Turan, Ahmet},
  title = {ALİ SUAVÎ’NİN II. ABDÜLHAMİD’E SUNDUĞU LÂYİHALAR VE SİYASÎ FAALİYETLERİ},
  journal = {Medeniyet Kültürel Araştırmalar Belleteni},
  year = {2026},
  volume = {6},
  number = {10},
  pages = {62--78},
  doi = {10.60051/medbel.1913692}
}
Kostenlos starten →