“MELKİT RÖNESANSI”: ARAP ORTODOKS RUM CEMAATİNİN 17. YÜZYILDAKİ KÜLTÜREL CANLANMASI
Medeniyet Kültürel Araştırmalar Belleteni · 03.07.2026 · 6 (10) · 24-42
DOI: 10.60051/medbel.1885675 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Medeniyet Kültürel Araştırmalar Belleteni, online erschienen am 03.07.2026. Verfasst von Safiye Türker Işıksel. Die Arbeit nennt 44 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu makale, 17. yüzyılda Antakya Patrikhanesi’ne bağlı Arap Ortodoks (Rūm) cemaatleri içinde gözlenen metin üretimi, litürjik reform ve entelektüel ağ genişlemesini, literatürde yaygın biçimde kullanılan “Melkit rönesansı” kavramsallaştırması etrafında eleştirel bir çerçevede tartışır. Terimin, söz konusu kültürel canlanmayı görünür kılma bakımından belirli bir analitik işlevi olmakla birlikte, hem “Melkit” hem de “rönesans” kavramlarının anakronik ve teleolojik çağrışımlara açık olduğu vurgulanır. Makale, “Melkit” adlandırmasının Arap Hristiyanlar bağlamında tarihsel olarak mezhepler-üstü ve bağlamsal bir semantik alana sahip olduğunu; “rönesans” söyleminin ise modern dönemlendirme şemalarını ve ilerlemeci anlatıları erken modern Doğu Akdeniz bağlamına geriye dönük olarak projekte etme riski taşıdığını gösterir. Bu eleştirel zemin üzerinde çalışma, 1724 bölünmesi öncesindeki Arap Ortodoks kültürel üretimine odaklanarak canlanmayı üç boyutta ele alır: metin otoritesi ve litürjik standardizasyonu hedefleyen iç dinamikler; el yazması üretimi, tashih ve çeviri pratiklerinin metinsel güvenilirliği ve öğreti bütünlüğünü sağlamaya yönelik işlevsel araçlar oluşu; ve Halep–Şam–Antakya hattını aşarak İstanbul, Kudüs, Sina, Moskova ve Roma’yı kapsayan çok-merkezli Ortodoks ağların rolü. Makale, bu sürecin Batılı misyoner teşebbüslerine indirgenemeyecek, erken modern Osmanlı Doğu Akdeniz’ine özgü bölgesel bir entelektüel formasyon olarak değerlendirilmesi gerektiğini savunur.
Zitieren
APA
Işıksel, S. T. (2026). “MELKİT RÖNESANSI”: ARAP ORTODOKS RUM CEMAATİNİN 17. YÜZYILDAKİ KÜLTÜREL CANLANMASI. Medeniyet Kültürel Araştırmalar Belleteni, 6(10), 24-42. https://doi.org/10.60051/medbel.1885675
Vancouver
Işıksel ST. “MELKİT RÖNESANSI”: ARAP ORTODOKS RUM CEMAATİNİN 17. YÜZYILDAKİ KÜLTÜREL CANLANMASI. Medeniyet Kültürel Araştırmalar Belleteni. 2026;6(10):24-42. doi:10.60051/medbel.1885675
BibTeX
@article{Iksel2026,
author = {Işıksel, Safiye Türker},
title = {“MELKİT RÖNESANSI”: ARAP ORTODOKS RUM CEMAATİNİN 17. YÜZYILDAKİ KÜLTÜREL CANLANMASI},
journal = {Medeniyet Kültürel Araştırmalar Belleteni},
year = {2026},
volume = {6},
number = {10},
pages = {24--42},
doi = {10.60051/medbel.1885675}
}
EUVIMED