EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Avrasyacılık Düşüncesi Kurucularından Trubetskoy’un “Turan Psikolojisi” Bağlamında Ziya Gökalp’ın “İtaat” Kavramı Üzerine

Timur Davletov

Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi · 29.10.2026 · 9 (6 - Ziya Gökalp Özel Sayısı) · 124-138

DOI: 10.59445/ijephss.2049723 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, online erschienen am 29.10.2026. Verfasst von Timur Davletov. Die Arbeit nennt 68 Literaturangaben. Gefördert von: Çalışma, kamusal, özel, ticari nitelikte ya da kar amacı gütmeyen herhangi bir kurumdan destek alınmadan hazırlanmıştır..

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu çalışma, Türk sosyolojisinin kurucusu Ziya Gökalp’ın düşünce sisteminde kritik bir yere sahip olan "itaat" kavramı ile Klasik Avrasyacılık akımının Rusyalı öncülerinden Nikolay S. Trubetskoy’un "Turan psikolojisi" kavramsallaştırmasını karşılaştırmalı bir perspektifle incelemektedir. Doğumunun 150. yıldönümü vesilesiyle Türk dünyasında "Ziya Gökalp Anma Yılı" ilan edilen 2026 yılı bağlamında ele alınan çalışmada, toplumların bağımsızlığı, düzeni ve devlet yapısının sürdürülebilirliğinde itaatin oynadığı sosyo-politik rol değerlendirilmiştir. Gökalp, kültürel Türkçülük ve dayanışmacı toplum modelinde itaati; bireyin topluma, hukuka ve eski Türk geleneğindeki "töre"ye duyduğu gönüllü bağlılık olarak tanımlarken "Rusya’daki Türkler Ne Yapmalı?" başlıklı makalesinde, eski Türklerin toplumsal düzenin temeli olarak gördükleri itaat örüntüsünün yöneten ve yönetilenleri bağlayan ortak bir ilke olduğunu vurgular. İtaat duygusundan yoksun toplumların devlet kuramayacağını, kurdukları devletlerin ise özgürlük ve bağımsızlıklarını yitireceğini savunan Gökalp; bu motifin Türk ordusunun yanı sıra günümüz Türk toplumunun esenliği ve kamu barışı için de hayati önem taşıdığını belirtir. Diğer taraftan Trubetskoy, "Rus Kültüründeki Turan Unsuru Hakkında" adlı eserinde, Rus devletçiliğinin ve kültürünün temelinde Turan ögelerinin bulunduğunu söyler. Trubetskoy’a göre, Turan psikolojisinin ve devlet yapısının en belirgin dayanağı "tam itaat" ve sıkı bir disiplin anlayışıdır; bu özellik Rus toplumsal karakterine de miras kalmıştır. Bu makale hem Gökalp hem de Trubetskoy’un Türk/Turan kültür tarihinden hareketle itaat olgusunu devlet mekanizmasının ve toplumsal bütünleşmenin anahtar bir unsuru olarak konumlandırdıklarını göstermektedir. Sonuç olarak, bireylerin ortak normları içselleştirmesini ifade eden itaat motifi, sadece biyolojik veya ırksal bir nitelik değil, tarihten günümüze otoritenin var olduğu her toplumsal yapıda karşılık bulan karmaşık ve dinamik bir sosyo-psikolojik mekanizma olarak öne çıkmaktadır.

Förderung

  • Çalışma, kamusal, özel, ticari nitelikte ya da kar amacı gütmeyen herhangi bir kurumdan destek alınmadan hazırlanmıştır.

Zitieren

APA

Davletov, T. (2026). Avrasyacılık Düşüncesi Kurucularından Trubetskoy’un “Turan Psikolojisi” Bağlamında Ziya Gökalp’ın “İtaat” Kavramı Üzerine. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 9(6 - Ziya Gökalp Özel Sayısı), 124-138. https://doi.org/10.59445/ijephss.2049723

Vancouver

Davletov T. Avrasyacılık Düşüncesi Kurucularından Trubetskoy’un “Turan Psikolojisi” Bağlamında Ziya Gökalp’ın “İtaat” Kavramı Üzerine. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi. 2026;9(6 - Ziya Gökalp Özel Sayısı):124-138. doi:10.59445/ijephss.2049723

BibTeX
@article{Davletov2026,
  author = {Davletov, Timur},
  title = {Avrasyacılık Düşüncesi Kurucularından Trubetskoy’un “Turan Psikolojisi” Bağlamında Ziya Gökalp’ın “İtaat” Kavramı Üzerine},
  journal = {Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {9},
  number = {6 - Ziya Gökalp Özel Sayısı},
  pages = {124--138},
  doi = {10.59445/ijephss.2049723}
}
Kostenlos starten →