EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Ziya Gökalp’in Dilinde Yakın Anlamlı Sözcükler: Türkleşmek, İslâmlaşmak, Muasırlaşmak ve Türkçülüğün Esasları Üzerine Bir İnceleme

Güneş Ekmekçi

Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi · 29.10.2026 · 9 (6 - Ziya Gökalp Özel Sayısı) · 106-123

DOI: 10.59445/ijephss.2048539 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, online erschienen am 29.10.2026. Verfasst von Güneş Ekmekçi. Die Arbeit nennt 21 Literaturangaben. Gefördert von: Çalışma, kamusal, özel, ticari nitelikte ya da kar amacı gütmeyen herhangi bir kurumdan destek alınmadan hazırlanmıştır..

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu makalede, Ziya Gökalp’in Türkleşmek, İslâmlaşmak, Muasırlaşmak ve Türkçülüğün Esasları adlı eserlerinden seçilen yakın anlamlı sözcükler incelenmiştir. İnceleme; sözcüksel tercih, bağlam, eşdizim ve birbirinin yerine kullanılabilirlik ölçütlerine dayandırılmıştır. Nitel metin çözümlemesinde Osmanlı harfli baskılar esas alınmış olup Latin harfli yardımcı neşirlerle karşılaştırılmıştır. Amaçlı örneklem, altı sözcük çifti ile beş üçlü karşılık grubundan oluşturulmuştur. Dil–lisan, kelime–lafız, his–duygu, hürriyet–istiklâl, kara–siyah ve ak–beyaz çiftlerine ek olarak su–âb–mâ, gece–şeb–leyl, ekmek–nân–hubz, et–gûşt–lahm ve arslan–şîr–esed dizileri incelenmiştir. Son üçlü, metindeki daha uzun sıralamanın bir alt kümesi olarak değerlendirilmiştir. Yazarın doğrudan anlatımı ile dil üzerine verdiği örnekler ayrı değerlendirilmiştir. Mefkûre çevresindeki adlandırmalar ise yakınlığın sınırını sınayan bir karşı örnek olarak ele alınmıştır. Bulgular, anlam yakınlığının bütün kullanımları kapsayan değişmez bir özellik olmadığını göstermiştir. Dil–lisan ve his–duygu çiftlerinde anlam yakınlığı belirgindir. Kelime ile lafız çifti ise toplumsal kabul bağlamında birbirinden ayrılmıştır. Hürriyet–istiklâl çiftinin kullanımı özneye ve kapsama göre değişmiştir. Renk adlarında ise deyimleşme ve kültürel adlandırmanın etkili olduğu görülmüştür. Ak ev örneği, ak sözcüğünün mecazlı kullanımlarla sınırlı olmadığını göstermiştir. Üçlü dizilerdeki sözcükler aynı anlamı karşılayan örnekler olarak verilmiştir. Bu durum, sözcüklerin her bağlamda birbirinin yerine kullanılabileceğini göstermemiştir. Sözcüklerin anlam yakınlığı, kullanım bağlamları dikkate alınarak değerlendirilmiştir.

Förderung

  • Çalışma, kamusal, özel, ticari nitelikte ya da kar amacı gütmeyen herhangi bir kurumdan destek alınmadan hazırlanmıştır.

Zitieren

APA

Ekmekçi, G. (2026). Ziya Gökalp’in Dilinde Yakın Anlamlı Sözcükler: Türkleşmek, İslâmlaşmak, Muasırlaşmak ve Türkçülüğün Esasları Üzerine Bir İnceleme. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 9(6 - Ziya Gökalp Özel Sayısı), 106-123. https://doi.org/10.59445/ijephss.2048539

Vancouver

Ekmekçi G. Ziya Gökalp’in Dilinde Yakın Anlamlı Sözcükler: Türkleşmek, İslâmlaşmak, Muasırlaşmak ve Türkçülüğün Esasları Üzerine Bir İnceleme. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi. 2026;9(6 - Ziya Gökalp Özel Sayısı):106-123. doi:10.59445/ijephss.2048539

BibTeX
@article{Ekmeki2026,
  author = {Ekmekçi, Güneş},
  title = {Ziya Gökalp’in Dilinde Yakın Anlamlı Sözcükler: Türkleşmek, İslâmlaşmak, Muasırlaşmak ve Türkçülüğün Esasları Üzerine Bir İnceleme},
  journal = {Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {9},
  number = {6 - Ziya Gökalp Özel Sayısı},
  pages = {106--123},
  doi = {10.59445/ijephss.2048539}
}
Kostenlos starten →