EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Şakî İbrahim Destanı’nın Tarihsel Okuması: Ziya Gökalp’in Eseri Işığında Milli Aşireti Reisi İbrahim Paşa Vâkası

İbrahim Kurtcebe Akkuş, Muhammed Köse

Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi · 29.10.2026 · 9 (6 - Ziya Gökalp Özel Sayısı) · 90-105

DOI: 10.59445/ijephss.2047686 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, online erschienen am 29.10.2026. Verfasst von İbrahim Kurtcebe Akkuş und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 21 Literaturangaben. Gefördert von: Çalışma, kamusal, özel, ticari nitelikte ya da kar amacı gütmeyen herhangi bir kurumdan destek alınmadan hazırlanmıştır..

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Osmanlı Devleti’nin son döneminde, hem bölge güvenliğini sağlamak hem de periferideki güç odaklarının merkezle olan bağlarını kuvvetlendirmek amacıyla kurulan Hamidiye Hafif Süvari Alayları, taşrada ciddi asayiş krizlerine yol açmıştır. Bu sistemin en kudretli figürlerinden biri olan Milli Aşireti Reisi İbrahim Paşa, devletten aldığı imtiyazlarla Viranşehir merkezli geniş bir coğrafyada kendi hegemonyasını kurmuştur. İbrahim Paşa’nın göçebe aşiret gücüyle yerleşik halk (eşraf ve köylüler) üzerinde kurduğu tahakküm, bölgenin sosyo-ekonomik yapısını tahrip etmiş ve 1905-1907 yıllarında “Diyarbakır Telgrafhane Vakası” olarak bilinen olaylara zemin hazırlamıştır. Bu kriz döneminde Diyarbakır’da bulunan Ziya Gökalp, şehrin ileri gelenleriyle birlikte yürütülen adalet arayışında aktif rol almış ve içinde bulunduğu bu süreci daha sonra manzum bir eserle kaleme almıştır. Bu çalışmada, Gökalp’in 1908 yılında yayımladığı Şakî İbrahim Destanı merkeze alınarak, yaşanan tarihsel olaylar şairin edebi anlatımı ışığında incelenmiştir. Ayrıca makalede; Hamidiye Alayları’nın teşkilinden II. Meşrutiyet’in ilanıyla birlikte İbrahim Paşa’nın askerî yollarla tasfiye edilmesine uzanan süreç doğrudan destanın rehberliğinde analiz edilmiştir. Sonuç olarak eser; salt edebi bir metin olarak değil, Geç Osmanlı taşrasında göçebe aşiret yapısı ile medeni/anayasal devlet arasındaki zihniyet çatışmasını belgeleyen sosyolojik ve tarihsel bir vesika olarak irdelenmiştir.

Förderung

  • Çalışma, kamusal, özel, ticari nitelikte ya da kar amacı gütmeyen herhangi bir kurumdan destek alınmadan hazırlanmıştır.

Zitieren

APA

Akkuş, İ. K., & Köse, M. (2026). Şakî İbrahim Destanı’nın Tarihsel Okuması: Ziya Gökalp’in Eseri Işığında Milli Aşireti Reisi İbrahim Paşa Vâkası. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 9(6 - Ziya Gökalp Özel Sayısı), 90-105. https://doi.org/10.59445/ijephss.2047686

Vancouver

Akkuş İK, Köse M. Şakî İbrahim Destanı’nın Tarihsel Okuması: Ziya Gökalp’in Eseri Işığında Milli Aşireti Reisi İbrahim Paşa Vâkası. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi. 2026;9(6 - Ziya Gökalp Özel Sayısı):90-105. doi:10.59445/ijephss.2047686

BibTeX
@article{Akku2026,
  author = {Akkuş, İbrahim Kurtcebe and Köse, Muhammed},
  title = {Şakî İbrahim Destanı’nın Tarihsel Okuması: Ziya Gökalp’in Eseri Işığında Milli Aşireti Reisi İbrahim Paşa Vâkası},
  journal = {Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {9},
  number = {6 - Ziya Gökalp Özel Sayısı},
  pages = {90--105},
  doi = {10.59445/ijephss.2047686}
}
Kostenlos starten →