EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

“Timor Leste’de Devlet Kurma ve Uluslararası Tanınma: 1975–2002 Dönemi”

Kadir Şahin

Doğu Asya Araştırmaları Dergisi · 10.04.2026 · (16) · 96-111

DOI: 10.59114/dasad.1824975 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Doğu Asya Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 10.04.2026. Verfasst von Kadir Şahin. Die Arbeit nennt 28 Literaturangaben. Gefördert von: Bu araştırmayı destekleyen kurum yoktur..

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Timor-Leste, sahip olduğu petrol ve doğal gaz rezervleri ile stratejik jeopolitik konumu nedeniyle hem büyük güçlerin hem de bölgesel aktörlerin dikkatini çeken bir bölge olmuştur. Ada, ilk olarak Portekiz tarafından işgal edilmiş; kısa bir dönem Portekiz ile Hollanda arasında hâkimiyet mücadelesi yaşanmış olsa da, 15. yüzyıldan 1975’teki Karanfil Devrimi’ne kadar Portekiz sömürgesi olarak kalmıştır. 1975’te FRETILIN öncülüğünde bağımsızlığını ilan eden Timor-Leste, kısa süre sonra Endonezya tarafından işgal edilmiştir. Endonezya’nın 24 yıl süren işgali süresince binlerce sivil yaşamını yitirmiş, çok sayıda kişi ülkeyi terk etmek zorunda kalmış ve ağır insan hakları ihlalleri ortaya çıkmıştır. Soğuk Savaş bağlamında Vietnam Savaşı’nın yeni sona ermiş olması, Laos ve Kamboçya’da sosyalist-komünist iktidarların kurulması ve domino etkisi ihtimali gibi faktörler, uluslararası toplumun Endonezya’nın işgaline sessiz kalmasına yol açmıştır. Timor-Leste’nin bağımsız olması hâlinde Küba veya Vietnam’a benzer bir çizgiye kayacağı yönündeki iddialar, jeopolitik bir tehdit algısı oluşturarak Endonezya’nın işgalini meşrulaştırmıştır. Bu nedenle uluslararası tepkiler oldukça sınırlı kalmıştır. Timor-Leste meselesi, Portekiz, Birleşmiş Milletler, Vatikan (Papalık) ve Avustralya tarafından uluslararası gündemde tutulmuştur. Özellikle Portekiz, eski sömürgesiyle diplomatik bağları koparmamış ve konuyu BM platformlarında ısrarla dile getirmiştir. Araştırmada, Portekiz sömürge dönemi, Endonezya işgali ve BM gözetiminde gerçekleşen bağımsızlık süreci ele alınmıştır. 1975–2002 yılları arasında FRETILIN, UDT ve APODETI gibi yerel siyasi aktörlerin yanı sıra BM’nin UNAMET, UNTAET, UNMISET, UNOTIL ve UNMIT misyonları sürecin kritik aktörleri olarak öne çıkmıştır. Bu çalışmanın amacı, Doğu Timor’un 1975–2002 yılları arasındaki bağımsızlık sürecini; sömürge mirası, Endonezya işgali ve uluslararası tanınma bağlamında devletlerin ve uluslararası aktörlerin rolü çerçevesinde analiz etmektir. Araştırma bulguları, Portekiz sömürge mirasının dil, din ve kültür unsurlarıyla birlikte ülkenin bağımsızlık sürecini şekillendirdiğini göstermektedir. Ayrıca BM’nin barışı tesis etme ve barışı koruma misyonları, Timor-Leste’nin işgal koşullarından bağımsızlığa geçişini önemli ölçüde kolaylaştırmıştır.

Förderung

  • Bu araştırmayı destekleyen kurum yoktur.

Zitieren

APA

Şahin, K. (2026). “Timor Leste’de Devlet Kurma ve Uluslararası Tanınma: 1975–2002 Dönemi”. Doğu Asya Araştırmaları Dergisi, 96-111. https://doi.org/10.59114/dasad.1824975

Vancouver

Şahin K. “Timor Leste’de Devlet Kurma ve Uluslararası Tanınma: 1975–2002 Dönemi”. Doğu Asya Araştırmaları Dergisi. 2026:96-111. doi:10.59114/dasad.1824975

BibTeX
@article{ahin2026,
  author = {Şahin, Kadir},
  title = {“Timor Leste’de Devlet Kurma ve Uluslararası Tanınma: 1975–2002 Dönemi”},
  journal = {Doğu Asya Araştırmaları Dergisi},
  year = {2026},
  number = {16},
  pages = {96--111},
  doi = {10.59114/dasad.1824975}
}
Kostenlos starten →