BİR POETİKA METNİ OLARAK TAHİR SELÂM DİVANI’NIN DİBACESİ
Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches] · 19.06.2026 · 9 (1) · 332-345
DOI: 10.58659/estad.1954278 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches], online erschienen am 19.06.2026. Verfasst von Elif Sakarya. Die Arbeit nennt 16 Literaturangaben. Gefördert von: Türk Dil Kurumu.
Abstract (Originalsprache)
Çalışma, Klasik Türk edebiyatında şiirin mahiyetini, şairin poetik duruşunu ve bir divanın tertip edilme sürecini detaylandıran bir mürettip dibacesidir. Dibace, “şiirde hikmet ve beyanda sihir” bulunduğunu ifade eden dinî ibarelerle meşrulaştırarak başlar ve devrin önde gelen devlet adamlarından olan Mîr Muhammed Tâhir Selâm’ın üç farklı dilde kaleme aldığı şiirleri, eşsiz bir cevher ve hayat bahşeden bir iksir olarak nitelendirilir. Bu yönüyle dibace, klasik Türk şiirinde sözün sadece estetik bir unsur değil aynı zamanda hikmet, irfan ve hakikatin taşıyıcısı olarak görüldüğünü ortaya koymaktadır. Dibacenin temeli şairin dervişane tevazusu ile mürettibin bu edebî mirası muhafaza etme gayreti arasındaki çatışmaya dayanır. Vakanüvis Şeyh-zâde Seyyid Muhammed Es’ad, şair ile adalet ve hilâfet meclislerinde kurdukları derin dostluktan güç alarak, bu şiirlerin çoğaltılmaya ve baş tacı edilmeye layık olduğunu belirtir. Şairin eserlerini gizleme isteğine karşılık Es’ad Efendi, akli ve nakli deliller sunarak ilmî bir münazara yürütür ve şairi yazdıklarının kitaplaşması hususunda ikna eder. Bu süreç, klasik Türk edebiyatında şiirin şahsî bir övünç vesilesi olmaktan ziyade korunması ve gelecek nesillere aktarılması gereken müşterek bir kültür mirası olarak değerlendirildiğini göstermesi bakımından dikkat çekicidir. Tertip aşamasında mürettip, kendi gençlik ve yaşlılık dönemlerine ait karalamaları barındıran “karnı yarık” isimli defterlerindeki notlarla, Tâhir Selâm’ın hikmet ve belâgat dolu şiirlerini bir araya getirip temize çektiğini aktarır. Metin, eserin tamamlanması şerefine irticalen düşülen bir tarih kıtasıyla mühürlenir. Dibace, dönemin şahına, padişaha, eserin asıl sahibi olan Tâhir Selâm’a ve mürettibin kendisine edilen iki dünya saadeti temennileriyle son bulur.
Förderung
- Türk Dil Kurumu
Zitieren
APA
Sakarya, E. (2026). BİR POETİKA METNİ OLARAK TAHİR SELÂM DİVANI’NIN DİBACESİ. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches], 9(1), 332-345. https://doi.org/10.58659/estad.1954278
Vancouver
Sakarya E. BİR POETİKA METNİ OLARAK TAHİR SELÂM DİVANI’NIN DİBACESİ. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches]. 2026;9(1):332-345. doi:10.58659/estad.1954278
BibTeX
@article{Sakarya2026,
author = {Sakarya, Elif},
title = {BİR POETİKA METNİ OLARAK TAHİR SELÂM DİVANI’NIN DİBACESİ},
journal = {Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches]},
year = {2026},
volume = {9},
number = {1},
pages = {332--345},
doi = {10.58659/estad.1954278}
}
EUVIMED