Tarihi Bilinen En Eski Kur’an Metni Olarak Emevî Dönemi Kubbetü’s-Sahra Kitabesi
İSTEM · 30.06.2026 · (47) · 195-226
DOI: 10.31591/istem.1898540 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift İSTEM, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Hayrunnisa Nefes und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 43 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Son yıllarda Kur’an ayetlerinin en kadim yazım şekline ulaşma çabalarının arttığı bilinmektedir. Söz konusu çalışmalar daha ziyade günümüze ulaşan kadim mushafların incelenmesi yoluyla yapıl-maktadır. Bu çalışmalar sonucunda elde edilen bilgiler ışığında en eski nüshaların, Hz. Osman Mushaf’ının kopyası ya da kopyasının kopyası olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla bu nüshaların tarihi tam olarak net değildir. İçinde tarih belirtmesi nedeniyle tarihi bilinen en eski Kur’an ayetleri Kubbetü’s-Sahra’nın içinde, dış sekizgen revak kemerinin her iki yüzünde yer alan Emevî dönemi-ne ait kitabelerdir. Bu nedenle 72/691 yılında inşa edilen yapıyla aynı dönemdeki Kubbetü’s-Sahra kitabelerinde görülen bu ayetler, şimdilik tarihi net olarak bilinen en eski Kur’an ayetleri olarak kabul edilebilir. Bu çalışma Kubbetü’s-Sahra kitabelerindeki Kur’an ayetlerini disiplinler arası bir yaklaşımla resm-i Osmânî, kıraat farklılıkları ve hat sanatı açısından inceleyip değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmamızda yerinde tarafımızdan fotoğraflanan ayetlerin çizimleri yapılmış, transkripsiyonları verilmiş ve metin tahlilleri gerçekleştirilmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda, söz konusu ayetlerin dönemin özelliklerine uygun biçimde kûfî hatla yazıldığı, resm-i Osmânî esas-larına büyük ölçüde uyulduğu, harflerin üzerinde yer yer noktalama işaretlerinin bulunduğu görül-müştür. Ayrıca, imlâ biçiminin genel olarak sahih kıraatleri yansıttığı, ancak yer yer şâz kıraatlere de imkân tanıdığı tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, bazı kelimelerde harf eksiklikleri, bazılarında ise harf ilaveleri bulunduğu belirlenmiştir. Aynı harflerin formlarının büyük ölçüde birbirine benzediği buna mukabil boyutlarının değişken olduğu gözlemlenmiştir. İslam yazısının henüz kurallarının belirlenmemesi sözü edilen durumun sebebi olarak ön görülmektedir. Bu çalışmanın, mushaf tarihi alanında yapılan araştırmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Ayrıca sanat tarihi açısından önemli olan bu yapının tarihi bilinen ve günümüze kadar gelen en kadim Kur’an ayetlerini ihtiva etmesi açısından da son derece önemli olduğu vurgulanmıştır.
Zitieren
APA
Nefes, H., & Soycan, G. (2026). Tarihi Bilinen En Eski Kur’an Metni Olarak Emevî Dönemi Kubbetü’s-Sahra Kitabesi. İSTEM, 195-226. https://doi.org/10.31591/istem.1898540
Vancouver
Nefes H, Soycan G. Tarihi Bilinen En Eski Kur’an Metni Olarak Emevî Dönemi Kubbetü’s-Sahra Kitabesi. İSTEM. 2026:195-226. doi:10.31591/istem.1898540
BibTeX
@article{Nefes2026,
author = {Nefes, Hayrunnisa and Soycan, Gülşen},
title = {Tarihi Bilinen En Eski Kur’an Metni Olarak Emevî Dönemi Kubbetü’s-Sahra Kitabesi},
journal = {İSTEM},
year = {2026},
number = {47},
pages = {195--226},
doi = {10.31591/istem.1898540}
}
EUVIMED