ŞİRVÂNÎ’NİN MAKÂMÂT TERCÜMESİ: MÜSECCA‘ BİR METNİN 19. YÜZYILDA VEYSÎ / NERGİSÎ ÜSLUBUYLA YENİDEN İNŞASI
Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches] · 02.06.2026 · 9 (1) · 181-194
DOI: 10.58659/estad.1932667 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches], online erschienen am 02.06.2026. Verfasst von Mehmet Çevik und 2 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 27 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Arap edebiyatının şaheserlerinden Harîrî’nin Makâmât’ının, 19. yüzyıl Osmanlı âlimi Ahmed Hamdî-i Şirvânî tarafından yapılan Tercüme-i Makâmât-ı Harîrî’sini konu edinmektedir. Çalışmanın temel amacı, kaynak metnin yüksek belagat ve seci‘ sanatına dayalı zorlu yapısının, mütercim tarafından hedef dilde nasıl karşılandığını ve hangi üslup usulleriyle yeniden kurulduğunu tespit etmektir. Bu çalışmada, eserin birinci cildi çeviri yöntemi ve dil üslubu verileri merkeze alınarak incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre Şirvânî, anlamı muhafaza etmeyi ilke edinmekle birlikte, asıl gayretini metnin estetik değerini Türkçede yeniden üretmeye teksif etmiştir. Mütercim, Arapça metnin ritmik gücünü, Klasik Türk Edebiyatı’nın 'Üslûb-ı Âlî' geleneğiyle karşılamış; seci‘-i murassa gibi zorlu sanatları kullanarak metni adeta bir mensur şiire dönüştürmüştür. Ayrıca metne eklenen şerh mahiyetindeki izahlar ve ayet/hadis iktibasları, eseri salt bir çeviri olmaktan çıkarıp 'te’lifî tercüme' kategorisine taşımıştır. Sonuç olarak bu tercüme, 19. yüzyıl Osmanlı nesir sanatının, kaynak metnin estetiği ile Türkçenin inşâ imkânlarının kapasitesini gösteren özgün bir yeniden inşa örneğidir.
Zitieren
APA
Çevik, M., Erdoğan, K., & Tuğluk, İ. H. (2026). ŞİRVÂNÎ’NİN MAKÂMÂT TERCÜMESİ: MÜSECCA‘ BİR METNİN 19. YÜZYILDA VEYSÎ / NERGİSÎ ÜSLUBUYLA YENİDEN İNŞASI. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches], 9(1), 181-194. https://doi.org/10.58659/estad.1932667
Vancouver
Çevik M, Erdoğan K, Tuğluk İH. ŞİRVÂNÎ’NİN MAKÂMÂT TERCÜMESİ: MÜSECCA‘ BİR METNİN 19. YÜZYILDA VEYSÎ / NERGİSÎ ÜSLUBUYLA YENİDEN İNŞASI. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches]. 2026;9(1):181-194. doi:10.58659/estad.1932667
BibTeX
@article{evik2026,
author = {Çevik, Mehmet and Erdoğan, Kenan and Tuğluk, İbrahim Halil},
title = {ŞİRVÂNÎ’NİN MAKÂMÂT TERCÜMESİ: MÜSECCA‘ BİR METNİN 19. YÜZYILDA VEYSÎ / NERGİSÎ ÜSLUBUYLA YENİDEN İNŞASI},
journal = {Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches]},
year = {2026},
volume = {9},
number = {1},
pages = {181--194},
doi = {10.58659/estad.1932667}
}
EUVIMED