TÜRKÇE DİVANLARINA GÖRE ALİ ŞÎR NEVÂYÎ’NİN ŞAİRLİK VASIFLARI
Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches] · 28.04.2026 · 9 (1) · 131-158
DOI: 10.58659/estad.1912417 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches], online erschienen am 28.04.2026. Verfasst von Zafer Topak. Die Arbeit nennt 48 Literaturangaben. Gefördert von: Destekleyen bir kurum yoktur..
Abstract (Originalsprache)
Bu araştırmada, Ali Şîr Nevâyî’nin Türkçe divan ve dibacelerinde dile getirdiği poetik değerlendirmeleri ve şiir sanatına dair görüşlerinden hareketle onun şairlik vasıfları tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu amaçla Nevâyî’nin tertip ettiği altı divan (Bedayiü’l-Bidâye, Nevâdirü’n-Nihâye, Garâibü’s-Sıgar, Nevâdirü’ş-Şebâb, Bedayiü’l-Vasat, Fevâidü’l-Kiber) poetik bağlamda incelenmiş ve şairlik vasıflarıyla ilgili elde edilen veriler tasnif edilip değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre Nevâyî, kendi şairliğiyle ilgili “doğuştan gelen kabiliyet; özgün bir üslup ve hayal dünyası; mucizevî söyleyiş; tatlı dil ve anlatım; dile hakimiyet; değerli ve özgün anlamlar oluşturmak; diğer şairlere önderlik ve örneklik teşkil etmek; dert ehli olup şiirde hüznü ve dertleri anlatmak; incelikle yazıp şiiri incelikten anlayan devlet büyüklerine sunmak; sevgilinin ve güzellerin beğeneceği şiirler yazmak; şiir ülkesine hâkim olup şiiri yüceltmek; İlahî aşkı beşerî aşk görüntüsüyle anlatmak” vb. vasıflardan söz etmiştir. Nevâyî, “Gazelin beyitleri arasında üslup ve anlam birlikteliği sağlamak; her harften gazel örneği oluşturmak; en az yedi beyitlik gazeller yasmak; beşerî güzelliklerin anlatıldığı gazellerin beyitleri arasına nasihat içerikli dizeler koymak” gibi bazı şairlik vasıflarını gazel nazım şekli bağlamında ifade etmiş; bazen de “bülbül, semender, kervan başı” vb. benzetilenler üzerinden dile getirmiştir. Bu araştırmadan elde edilen sonuçlar, Nevâyî’nin şair anlayışını ortaya koyacağı gibi şairin poetikasının bütün olarak tespit edilmesine de önemli katkılar sağlayacaktır.
Förderung
- Destekleyen bir kurum yoktur.
Zitieren
APA
Topak, Z. (2026). TÜRKÇE DİVANLARINA GÖRE ALİ ŞÎR NEVÂYÎ’NİN ŞAİRLİK VASIFLARI. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches], 9(1), 131-158. https://doi.org/10.58659/estad.1912417
Vancouver
Topak Z. TÜRKÇE DİVANLARINA GÖRE ALİ ŞÎR NEVÂYÎ’NİN ŞAİRLİK VASIFLARI. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches]. 2026;9(1):131-158. doi:10.58659/estad.1912417
BibTeX
@article{Topak2026,
author = {Topak, Zafer},
title = {TÜRKÇE DİVANLARINA GÖRE ALİ ŞÎR NEVÂYÎ’NİN ŞAİRLİK VASIFLARI},
journal = {Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches]},
year = {2026},
volume = {9},
number = {1},
pages = {131--158},
doi = {10.58659/estad.1912417}
}
EUVIMED