Lafızdan Manaya Geçiş Problemi: Beyâncılar ile Mantıkçıların Delâlet Tasavvurları
Batman Akademi Dergisi · 04.07.2026 · 10 (1) · 31-52
DOI: 10.58657/batmanakademi.1877707 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Batman Akademi Dergisi, online erschienen am 04.07.2026. Verfasst von Mehmet Sıddık Özdemir. Die Arbeit nennt 35 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Kelime ile anlamı arasındaki ilişki, dilsel bilincin kazanılmasıyla ortaya çıkmış; bir kelimenin, anlamı nasıl ilettiği ve bunu hangi imkânlar dâhilinde gerçekleştirdiği meselesi en erken dönemlerden beri ilmî ilgi görmüştür. Çeşitli disiplinler bu ilişkiyi kendi amaçları doğrultusunda ele alsa da ona özel bir önem atfedenler özellikle beyâncılar ile mantıkçılar olmuştur. Delâlet başlığı altında tartışılan bu konu, önce mantık eserlerinde bir giriş meselesi olarak ortaya çıkmış; zamanla mantık, münazara, usûlü’l-fıkıh ve özellikle beyân ilimleri arasında paylaşılan ortak bir konu hâline gelmiştir. Diğer alanlardaki tartışmalar büyük ölçüde bu iki geleneğe dayandığından, delâletin gelişiminde belirleyici rol yine onlara aittir. Dilciler, kelime ile anlamı arasındaki bağın ateşle duman arasındaki ilişkiye benzer biçimde zorunlu olduğunu ileri sürer. Bu bağ bazen lafız ve cümlelerin doğal yapısıyla, bazen de anlamın anlaşılma tarzıyla ilgilidir. Beyâncılar ve mantıkçılar delâleti ele alırken önce tanımını yapar, ardından türlerini tasnif eder ve eserlerinde bu konuya hangi amaçla yer verdiklerini belirtirler. Buna rağmen, bu iki disiplinin ortak ve farklı yönlerini sistematik biçimde karşılaştıran bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu çalışma, söz konusu ortaklık ve ayrımları belirlemeyi ve konuya dair değerlendirmeler sunmayı amaçlar.
Zitieren
APA
Özdemir, M. S. (2026). Lafızdan Manaya Geçiş Problemi: Beyâncılar ile Mantıkçıların Delâlet Tasavvurları. Batman Akademi Dergisi, 10(1), 31-52. https://doi.org/10.58657/batmanakademi.1877707
Vancouver
Özdemir MS. Lafızdan Manaya Geçiş Problemi: Beyâncılar ile Mantıkçıların Delâlet Tasavvurları. Batman Akademi Dergisi. 2026;10(1):31-52. doi:10.58657/batmanakademi.1877707
BibTeX
@article{zdemir2026,
author = {Özdemir, Mehmet Sıddık},
title = {Lafızdan Manaya Geçiş Problemi: Beyâncılar ile Mantıkçıların Delâlet Tasavvurları},
journal = {Batman Akademi Dergisi},
year = {2026},
volume = {10},
number = {1},
pages = {31--52},
doi = {10.58657/batmanakademi.1877707}
}
EUVIMED