Elektrikli bisiklet paylaşım sistemlerinde heterojen filo ile yeniden dengeleme problemi: Matematiksel model ve sezgisel algoritma
Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi · 31.03.2026 · 41 (1) · 427-444
DOI: 10.17341/gazimmfd.1798976 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, online erschienen am 31.03.2026. Verfasst von İpek Damla Akpınar und 3 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 55 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bisiklet paylaşım sistemleri (BPS), kullanıcıların bisikletleri satın alma ve bakım sorumluluğu olmaksızın kiralayabildikleri yaygın bir araç paylaşım platformudur. BPS’de yeniden dengeleme, yüksek talep noktalarında bisikletlerin erişilebilirliğini ve bakım–dağıtım süreçlerinin sürdürülebilirliğini sağladığı için kritik öneme sahiptir. Son yıllarda kullanım kolaylığı nedeniyle elektrikli bisikletler (e-bisiklet) tercih edilmektedir. Ayrıca dengeleme işlemi için kullanılan araçlar boyut, hız ve kapasite açısından farklılık gösterebilmektedir. Bu nedenle çalışmada, batarya değişimli e-bisikletlerin kullanıldığı BPS’de (e-BPS) heterojen filo ile statik tam yeniden dengeleme problemi (e-HSTYDP) ele alınmıştır. e-HSTYDP, istasyonlar arasında e-bisikletlerin yeniden dağıtımında kullanılacak araç tipinin seçilmesi ve dengelemenin yapılması problemidir. Toplam dengeleme süresi ve toplam maliyet amaçlarının ayrı ayrı ele alındığı problem için karma tamsayılı model geliştirilmiştir. e-HSTYDP, NP-zor sınıfında yer aldığından, orta ve büyük boyutlu problemlere makul zamanlarda çözüm üretebilmek amacıyla Clarke-Wright Tasarruf (CWT) algoritmasına dayalı çözüm kurucu algoritma geliştirilmiştir. Model ve algoritmanın performansı, 6–40 düğüm arasında değişen 78 test problemi üzerinde incelenmiştir. Sonuçlar, küçük boyutlu problemler için modelin en iyi ya da en iyiye yakın çözümleri kısa sürede (en fazla 700 sn) üretebildiğini, ancak problem boyutu arttıkça çözüm süresinin hızla yükseldiğini göstermektedir. s-CWT algoritması ise orta ve büyük boyutlu problemlere 125 sn’den daha kısa sürede uygun çözümler üretmiş ve modelin bulduğu 3 çözümü iyileştirmiştir..
Zitieren
APA
Akpınar, İ. D., Keçeci, B., Altıparmak, F., & İç, Y. T. (2026). Elektrikli bisiklet paylaşım sistemlerinde heterojen filo ile yeniden dengeleme problemi: Matematiksel model ve sezgisel algoritma. Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, 41(1), 427-444. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1798976
Vancouver
Akpınar İD, Keçeci B, Altıparmak F, İç YT. Elektrikli bisiklet paylaşım sistemlerinde heterojen filo ile yeniden dengeleme problemi: Matematiksel model ve sezgisel algoritma. Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi. 2026;41(1):427-444. doi:10.17341/gazimmfd.1798976
BibTeX
@article{Akpnar2026,
author = {Akpınar, İpek Damla and Keçeci, Barış and Altıparmak, Fulya and İç, Yusuf Tansel},
title = {Elektrikli bisiklet paylaşım sistemlerinde heterojen filo ile yeniden dengeleme problemi: Matematiksel model ve sezgisel algoritma},
journal = {Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi},
year = {2026},
volume = {41},
number = {1},
pages = {427--444},
doi = {10.17341/gazimmfd.1798976}
}
EUVIMED