Yalçın Koç’un Nazariyat Sisteminde Hafızanın Ontolojisi: Cevherî Kuvvet, Ân’ın Kaydı ve Hüviyetin İmkânı
Felsefe Dünyası · 15.07.2026 · (83) · 238-256
DOI: 10.58634/felsefedunyasi.1888752 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Felsefe Dünyası, online erschienen am 15.07.2026. Verfasst von Selcuk Polat und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 26 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu makale, çağdaş Türk düşüncesinin özgün ve sistematik filozoflarından Yalçın Koç’un “nazariyat” külliyatı çerçevesinde hafıza kavramını ontolojik bir perspektifle yeniden değerlendirmektedir. Modern psikoloji, nörobilim ve ana akım Batı felsefesi hafızayı ekseriyetle bilişsel bir yeti, verilerin kodlandığı teknik bir bellek ya da geçmişin kronolojik kaydı olarak konumlandırmıştır. Koç ise hafızayı rasyonel bir yetiden ziyade insan nefsinin (psukhe) cevherî, üretilemez, kopyalanamaz ve zamanın aşındırıcı kaydına tâbi olmayan sarsılmaz bir kuvveti olarak tanımlamaktadır. Çalışma, Koç’un hafıza tasavvurunu üç temel eksende çözümlemektedir: (i) Hafızanın ontolojik statüsü ve cevherî niteliği, (ii) hafızanın zamanla ilişkisi ve “ân’ın kaydı” kavramı, (iii) hafızanın muhayyile ve idrak kuvvetleriyle kurduğu organik bütünlük. Bu çözümleme ışığında, hafızanın itibarî kimlikten aslî kimliğe (hüviyet) geçişteki kurucu rolü ve “Ferdî Birey” olma sürecindeki işlevi tartışılmaktadır. Makale ayrıca Koç’un “Grek- Latin-Kilise Diyarı” olarak kavramsallaştırdığı Batı düşünce geleneğine yönelttiği eleştiriyi Platon, Aristoteles, Locke ve Bergson gibi filozofların hafıza anlayışlarıyla karşılaştırmalı olarak incelemekte; günümüz dijital bellek ve yapay zekâ teknolojilerine yönelik “sözde hafıza” eleştirisini Koç’un cevherî kuvvet tanımı temelinde değerlendirmektedir. Son olarak, Koç’un “Anadolu Mayası” kavramsallaştırması ile İslâm düşünce ve tasavvuf geleneği arasındaki bağlantılar serimlenmektedir.
Zitieren
APA
Polat, S., & Dönmez, S. (2026). Yalçın Koç’un Nazariyat Sisteminde Hafızanın Ontolojisi: Cevherî Kuvvet, Ân’ın Kaydı ve Hüviyetin İmkânı. Felsefe Dünyası, 238-256. https://doi.org/10.58634/felsefedunyasi.1888752
Vancouver
Polat S, Dönmez S. Yalçın Koç’un Nazariyat Sisteminde Hafızanın Ontolojisi: Cevherî Kuvvet, Ân’ın Kaydı ve Hüviyetin İmkânı. Felsefe Dünyası. 2026:238-256. doi:10.58634/felsefedunyasi.1888752
BibTeX
@article{Polat2026,
author = {Polat, Selcuk and Dönmez, Süleyman},
title = {Yalçın Koç’un Nazariyat Sisteminde Hafızanın Ontolojisi: Cevherî Kuvvet, Ân’ın Kaydı ve Hüviyetin İmkânı},
journal = {Felsefe Dünyası},
year = {2026},
number = {83},
pages = {238--256},
doi = {10.58634/felsefedunyasi.1888752}
}
EUVIMED