EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Somut Olmayan Kültürel Miras Müzelerinde Müze Rehberliğinden Anlatıcılığa

Zeynep Safiye Baki Nalcıoğlu

Milli Folklor · 24.06.2026 · 19 (150) · 60-73

DOI: 10.58242/millifolklor.1916387 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Milli Folklor, online erschienen am 24.06.2026. Verfasst von Zeynep Safiye Baki Nalcıoğlu. Die Arbeit nennt 42 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Müze rehberi, ziyaretçileri müze ve müzedeki eserler hakkında belirli bir süre içerisinde bilgilendiren ve müze ziyaretini yönlendiren kişidir. Günümüzde müzelerdeki rehberlik uygulaması müzecilik, arkeoloji ya da sanat tarihi gibi bölümlerden mezun olan ve bir müzede rehberliği meslek olarak seçen kişiler tarafından sürdürülmektedir. Diğer yandan turist rehberliği bölümünden mezun olan ve genellikle belirli bir bölgede olmak üzere farklı müzelerde ziyaretçilere rehberlik yapabilen kişiler tarafından da devam ettirilmektedir. Bu uygulamalarla birlikte müzelerdeki teknolojik gelişmelere bağlı olarak sesli rehber veya robot rehber gibi dijital rehberlik sistemleri de kullanılmaktadır. Bu makalede somut olmayan kültürel miras müzelerindeki rehberlik modelinin incelenmesi ve rehberlik yapan kişilerin ortak özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Somut olmayan kültürel miras müzeleri, müze koleksiyonu ile birlikte yaşayan kültürün de korunduğu bir yaklaşımı benimsemektedir. Bu yaklaşım, 2003 yılında Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu (UNESCO) tarafından kabul edilen Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi’nin koruma anlayışının müzecilik alanında uygulanmasının sonucudur. Sözleşme’nin etkisi Uluslararası Müzeler Konseyi’nin (ICOM), ilk kez 2007 yılında kültürel mirası somut ve somut olmayan kültürel mirası kapsayacak şekilde tanımlamasında ve 2022 yılında da bu görüşünü desteklemesinde görülmektedir. Somut olmayan kültürel miras müzelerinde uygulama ve deneyim odaklı dinamik sergileme teknikleri kullanılmaktadır. Bu müzeler, somut olmayan kültürel mirası canlı bir şekilde yaşatmanın, korumanın ve aktarmanın yalnızca insanla birlikte sağlanabildiğini savlamaktadır. Bu durum diğer müze türlerinden farklı olarak, somut olmayan kültürel miras müzeciliğinde anlatıma, canlandırmaya veya performansa odaklanan bir rehberlik modelinin gelişmesini sağlamıştır. Söz konusu rehberlik modeli, insanı ve toplumu merkeze alan ve iletişime açık yeni müzecilik bakış açısıyla da örtüşmektedir. Makalede müze rehberi kavram olarak incelenmiş ve somut olmayan kültürel miras müzelerindeki rehberlik uygulamaları değerlendirilmiştir. Araştırmada literatür tarama yöntemi kullanılmış ve elde edilen bilgiler örnekler üzerinden yorumlanmıştır. Çalışma kapsamında hem somut olmayan kültürel miras müzelerindeki rehberlerle hem de diğer müze türlerinde rehberlik yapan kişilerle yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Örneklem olarak Türkiye’den yedi tanesi somut olmayan kültürel miras türünde olmak üzere tarih veya etnografya gibi türleri de kapsayan on üç müze araştırmaya dâhil edilmiştir. Somut olmayan kültürel miras müzelerindeki rehberlerin, diğer müze rehberlerinden farklı olan yönleri değerlendirilmiştir. Bu müzelerde görev yapan rehberlerin eğitiminin, bilgi ve becerilerinin, kullandıkları dilin, anlatım ortamının ve ziyaretçilerin özelliklerinin anlatımlarını çeşitlendirdiği tespit edilmiştir. Rehberlerin hikâyeleştirme veya performatif rehberlik gibi yöntemleri kullanması, ziyaretçilerin sürece katılımını ve müze ile bağ kurmasını kolaylaştıran unsurlar olarak ön plana çıkmıştır. Bu kapsamda müze rehberliği, halk bilimi alanında eğitmenliği de içeren mesleki bir rol olarak tanımlanmıştır. Sonuç olarak somut olmayan kültürel miras müzelerinde müze rehberliği terimi yerine müze anlatıcılığı terimi önerilmiş ve etnografya müzesi gibi farklı müze türlerinde de bu rehberlik sisteminin kullanılmasının yaşatarak korumaya sağlayacağı katkı üzerinde durulmuştur.

Zitieren

APA

Nalcıoğlu, Z. S. B. (2026). Somut Olmayan Kültürel Miras Müzelerinde Müze Rehberliğinden Anlatıcılığa. Milli Folklor, 19(150), 60-73. https://doi.org/10.58242/millifolklor.1916387

Vancouver

Nalcıoğlu ZSB. Somut Olmayan Kültürel Miras Müzelerinde Müze Rehberliğinden Anlatıcılığa. Milli Folklor. 2026;19(150):60-73. doi:10.58242/millifolklor.1916387

BibTeX
@article{Nalcolu2026,
  author = {Nalcıoğlu, Zeynep Safiye Baki},
  title = {Somut Olmayan Kültürel Miras Müzelerinde Müze Rehberliğinden Anlatıcılığa},
  journal = {Milli Folklor},
  year = {2026},
  volume = {19},
  number = {150},
  pages = {60--73},
  doi = {10.58242/millifolklor.1916387}
}
Kostenlos starten →