Bulanık Mantık- Dil ve Sistem-Yapısalcılık ve Dede Korkut Hikâyeleri
Milli Folklor · 21.03.2026 · 19 (149) · 26-30
DOI: 10.58242/millifolklor.1796945 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Milli Folklor, online erschienen am 21.03.2026. Verfasst von Umay Türkeş Günay. Die Arbeit nennt 8 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Klasik mantık olarak adlandırılan Aristo mantığına göre temel girdiler, sabit sonuçlara ulaştırır. Bu görüşe karşı Amerikalı Azeri matematikçi Lütfi Askerzade: “Belirsiz sayıda girdilere ve varsayımlara göre birden çok sonuca ulaşılabilir.” tezini ortaya koymuştur. Lütfi Askerzade’nin “Fuzzy Sets” başlıklı makalesinde (1965) savunduğu görüşler, klasik mantığa alternatif oluşturmuştur. Özellikle 1970’li yıllarda mühendislik alanında yeni bir çığır açmıştır. Başlangıçta fizik, daha sonra sibernetik/sinirbilim alanlarında uygulanan bu metod, dilbilim alanını da merkeze alarak edebi metinlerin yorumlanmasına yeni bir yaklaşım getirmiştir. Dede Korkut Kitabı ile ilgili çalışmalarıyla tanınan Kamal Abdulla ve yapay zekâ alanında otorite olan Rafik Aliyev, Dede Korkut anlatılarının mitik dönemden itibaren varlığını sürdürdüğünü, yazıya geçirildiği 15. yüzyıla kadar işlenerek yaratılan bir edebi metin olduğunu ifade etmişlerdir. Elimizdeki metnin arka planında açık ve gizli olarak bulunan medeniyet izleri, adet, ananeleri ve bunlardaki değişmelerin görüldüğü düşüncesini temel almışlardır. Dede Korkut Hikâyeleri bugüne kadar klasik Aristo mantığına göre değerlendirilmiş, temel girdilerle sabit ve tek sonuca ulaşılmaya çalışılmıştır. Burada sorguladığım üzere Dede Korkut metinleri destan, efsane, masal, mit, tiyatro, senaryo, klasik modern hikâye türlerinden birisi midir, hepsi midir, birkaçı mıdır? sorularının cevapları bulanık mantıkla daha sağlıklı çözümlere ulaştırılabilir. Yeni bir yaklaşım olan bulanık mantıkla bu hikayelerin ele alınması, metinlerdeki Türkçenin ifade gücünü anlamak kadar, fark ettiğimiz veya edemediğimiz derinlikleri söz konusu olabilir. Bu metinlerin ve benzer diğer metinlerin çözümlenmesi kendimizi ve Türk kültürünü daha farklı anlamlandırmaya yardımcı olacaktır.
Zitieren
APA
Günay, U. T. (2026). Bulanık Mantık- Dil ve Sistem-Yapısalcılık ve Dede Korkut Hikâyeleri. Milli Folklor, 19(149), 26-30. https://doi.org/10.58242/millifolklor.1796945
Vancouver
Günay UT. Bulanık Mantık- Dil ve Sistem-Yapısalcılık ve Dede Korkut Hikâyeleri. Milli Folklor. 2026;19(149):26-30. doi:10.58242/millifolklor.1796945
BibTeX
@article{Gnay2026,
author = {Günay, Umay Türkeş},
title = {Bulanık Mantık- Dil ve Sistem-Yapısalcılık ve Dede Korkut Hikâyeleri},
journal = {Milli Folklor},
year = {2026},
volume = {19},
number = {149},
pages = {26--30},
doi = {10.58242/millifolklor.1796945}
}
EUVIMED