ORTA GREKÇE ETKİSİNDEKİ BİR ESKİ BULGAR YAZITINDA ASKERÎ TEŞKİLAT ÜZERİNE DİKKATLER: HAN KURUM II
Karadeniz Araştırmaları · 29.06.2026 · 23 (90) · 897-912
DOI: 10.56694/karadearas.1870974 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Karadeniz Araştırmaları, online erschienen am 29.06.2026. Verfasst von Ali Ekber Sayın. Die Arbeit nennt 25 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Varna Arkeoloji Müzesi envanterinde (No. III 934) korunan ve yaklaşık 813 yılına tarihlenen bir Eski Bulgar yazıtı ışığında, Eski Bulgar askerî teşkilâtının hiyerarşik yapısını ve savaş düzenini analiz etmektedir. Yazıt, Han Kurum II olarak anılacağı gibi Doğu Roma İmparatorluğu ile süregelen savaşlar sırasında, ordunun stratejik iş bölümünü ve komuta zincirini kaydeden değerli verilere sahiptir. Makalenin odak noktası, metinde geçen ve Altay kökenli “sarak” kavramıyla açıklanan ordunun kanat düzeninin rekonstrüksiyonudur. Filolojik incelemeler, ordu-nun geleneksel bozkır devletlerinde görülen merkez, sağ (doğu) ve sol (batı) olmak üzere üçlü bir sisteme göre yapılandırıldığını ortaya koymaktadır. Yazıtta, hiyerarşik olarak üstün sayılan sağ kanadın yönetimi “İçurġu Bil(g)ä” ile, sol kanadın yönetimi ise “Bil(g)ä Kavḫan” ile verilmiş; her iki kanat komutanının emrine de “Strate-gos” rütbesinde alt generaller atanmıştır. Bu düzen, Eski Bulgarların yön tayininde doğuyu (sağ) esas alan Altay geleneğini koruduğunu, ancak askerî liderliğinin operasyonel süreçlerde Doğu Roma’nın yerleşik askerî termino-lojisinden ve bürokratik pratiklerinden ne denli etkilendiğini gözler önüne sermektedir. Ayrıca dilsel anlamda Eski Bulgar idarî mekanizmasının kendi özgün terminolojisini korurken, diplomatik dilde dönemin ortak iletişim dili Orta Grekçe ile kurduğu ilişkiyi de belgeler. Çalışma, söz konusu belgenin, Eski Bulgar ordusunun taktiksel şemasını ve üçlü komuta sistemini somutlaştıran önemli bir belge olduğunu ortaya koymaktadır.
Zitieren
APA
Sayın, A. E. (2026). ORTA GREKÇE ETKİSİNDEKİ BİR ESKİ BULGAR YAZITINDA ASKERÎ TEŞKİLAT ÜZERİNE DİKKATLER: HAN KURUM II. Karadeniz Araştırmaları, 23(90), 897-912. https://doi.org/10.56694/karadearas.1870974
Vancouver
Sayın AE. ORTA GREKÇE ETKİSİNDEKİ BİR ESKİ BULGAR YAZITINDA ASKERÎ TEŞKİLAT ÜZERİNE DİKKATLER: HAN KURUM II. Karadeniz Araştırmaları. 2026;23(90):897-912. doi:10.56694/karadearas.1870974
BibTeX
@article{Sayn2026,
author = {Sayın, Ali Ekber},
title = {ORTA GREKÇE ETKİSİNDEKİ BİR ESKİ BULGAR YAZITINDA ASKERÎ TEŞKİLAT ÜZERİNE DİKKATLER: HAN KURUM II},
journal = {Karadeniz Araştırmaları},
year = {2026},
volume = {23},
number = {90},
pages = {897--912},
doi = {10.56694/karadearas.1870974}
}
EUVIMED