MODERNİTENİN TEOLOJİK BİLİNÇDIŞI: HÜMANİST SÖYLEMDE SEKÜLER KUTSALLARIN İNŞASI ÜZERİNE FENOMENOLOJİK BİR ANALİZ
Universal Journal of Theology · 01.07.2026 · 11 (1) · 1-36
DOI: 10.56108/ujte.1917549 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Universal Journal of Theology, online erschienen am 01.07.2026. Verfasst von Muhammet Fatih Yılmaz. Die Arbeit nennt 61 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, hümanist paradigmanın teolojik dogmalardan yalıtılmış radikal bir kopuşu temsil etmediğini, aksine dinsel yapı ve otorite biçimlerini içkin düzlemde yeniden üreten sekülerleşmiş bir teoloji olduğunu ileri sürmektedir. Teorik zemin Charles Taylor’un içkin çerçeve ve tamponlanmış benlik analizleri ile Mircea Eliade’ın kutsalın kamuflajı ve doğuştan-dindar insan/homo religiosus kavramsallaştırmalarının sentezi üzerine inşa edilerek modernitenin kutsallığı içkinliğe hapsettiği hipotezi tartışmaya açılmaktadır. Çalışmada, hümanizmin kutsalın ontolojik statüsünü beşerî düzleme dönüştürdüğü fenomenolojik bir perspektifle ortaya konulmaktadır. Bu bağlamda akıl, bilim ve ilerleme kavramları modernitenin seküler teslisi olarak kavramsallaştırılmış ve herhangi bir metafizik ilkeye gönderme yapmaksızın yapısal bir teolojik analojiye tabi tutulmuştur. Böylece aklın ilahi bir logosa, bilimin yanılmaz bir vahiye ve ilerleme mitinin ise seküler eskatolojiye dönüşme eğilimleri süreci fenomenolojik bir çözümlemeyle soruşturulmuştur. Analizler neticesinde, aklın araçsallaştırılarak rasyonel barbarlıklara zemin hazırladığı, bilimin metodolojik dogmatizme hapsedildiği ve ilerleme mitinin bugünü feda eden bir yıkım fırtınasına dönüştüğü tespit edilmiştir. Nihayetinde hümanizmin teizme alternatif bir ahlak sistemi olmaktan ziyade, kutsalı seküler formda yeniden üreten seküler bir teoloji olduğu sonucuna varılmıştır. Anlaşılan o ki hümanist paradigmanın asıl krizi, kendi seküler doğasının teolojisiyle yüzleşememesinde yatmaktadır. Sonuç olarak yerleşik anlatının aksine moderniteyi teolojik formların içerik değiştirerek varlığını koruduğu yapısal bir süreklilik ve kamuflaj süreci olarak yeniden tanımlayan çalışmamız, modernitenin ontolojik haritasını da yeniden çıkarmayı hedeflemektedir.
Zitieren
APA
Yılmaz, M. F. (2026). MODERNİTENİN TEOLOJİK BİLİNÇDIŞI: HÜMANİST SÖYLEMDE SEKÜLER KUTSALLARIN İNŞASI ÜZERİNE FENOMENOLOJİK BİR ANALİZ. Universal Journal of Theology, 11(1), 1-36. https://doi.org/10.56108/ujte.1917549
Vancouver
Yılmaz MF. MODERNİTENİN TEOLOJİK BİLİNÇDIŞI: HÜMANİST SÖYLEMDE SEKÜLER KUTSALLARIN İNŞASI ÜZERİNE FENOMENOLOJİK BİR ANALİZ. Universal Journal of Theology. 2026;11(1):1-36. doi:10.56108/ujte.1917549
BibTeX
@article{Ylmaz2026,
author = {Yılmaz, Muhammet Fatih},
title = {MODERNİTENİN TEOLOJİK BİLİNÇDIŞI: HÜMANİST SÖYLEMDE SEKÜLER KUTSALLARIN İNŞASI ÜZERİNE FENOMENOLOJİK BİR ANALİZ},
journal = {Universal Journal of Theology},
year = {2026},
volume = {11},
number = {1},
pages = {1--36},
doi = {10.56108/ujte.1917549}
}
EUVIMED