MULTIKRYZYS W LATACH 2020–2025: ANALIZA I MODELOWANIE EFEKTÓW KASKADOWYCH
Zeszyty Naukowe Pro Publico Bono · 17.07.2026
DOI: 10.5604/01.3001.0055.8522 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Zeszyty Naukowe Pro Publico Bono, erschienen am 17.07.2026. Verfasst von Tomasz Ewertowski.
Abstract (Originalsprache)
Artykuł prezentuje wyniki analizy zjawiska multikryzysu w latach 2020–2025, obejmującego trzy kluczowe kryzysy współczesności: pandemię COVID-19, kryzys energetyczny oraz wojnę w Ukrainie. Celem badania było określenie, w jaki sposób kryzysy te tworzyły powiązania przyczynowo-skutkowe w ramach propagacji efektu kaskadowego oraz jak wpływały na bezpieczeństwo systemowe w różnych dziedzinach: społecznej, ekonomicznej, technologicznej, środowiskowej i geopolitycznej. W badaniu zastosowano metodę jakościową – analizę dokumentów (raportów ryzyk globalnych Światowego Forum Ekonomicznego z lat 2020–2025) uzupełnioną o modele kaskadowe i schematy przyczynowo-skutkowe typu bow-tie. Wyniki wskazują, że pandemia, kryzys energetyczny i wojna w Ukrainie wywołały nieliniowe, wzajemnie sprzężone efekty, które doprowadziły do znacznych zakłóceń w funkcjonowaniu systemów społeczno-technicznych. Wnioski potwierdzają, że badane kryzysy tworzą układ multikryzysowy o charakterze równoległym z licznymi interakcjami międzydziedzinowymi, ale bez pełnej integracji typowej dla polikryzysu. Uzyskane wyniki nie mają charakteru rozstrzygającego, ponieważ opierają się na ograniczonej liczbie źródeł oraz dotyczą zjawisk, których pełne skutki w analizowanych dziedzinach bezpieczeństwa wciąż się rozwijają. Jednakże zapewniają wystarczający poziom reprezentatywności do przeprowadzenia wstępnej analizy systemowej, stanowiąc przykład jej zastosowania oraz możliwości modelowania z wykorzystaniem dostępnych narzędzi badawczych. Wyniki podkreślają konieczność rozwoju zintegrowanego podejścia do zarządzania bezpieczeństwem, opartego na logice systemowej, wielodomenowej i odpornościowej.
Zitieren
APA
Ewertowski, T. (2026). MULTIKRYZYS W LATACH 2020–2025: ANALIZA I MODELOWANIE EFEKTÓW KASKADOWYCH. Zeszyty Naukowe Pro Publico Bono. https://doi.org/10.5604/01.3001.0055.8522
Vancouver
Ewertowski T. MULTIKRYZYS W LATACH 2020–2025: ANALIZA I MODELOWANIE EFEKTÓW KASKADOWYCH. Zeszyty Naukowe Pro Publico Bono. 2026. doi:10.5604/01.3001.0055.8522
BibTeX
@article{Ewertowski2026,
author = {Ewertowski, Tomasz},
title = {MULTIKRYZYS W LATACH 2020–2025: ANALIZA I MODELOWANIE EFEKTÓW KASKADOWYCH},
journal = {Zeszyty Naukowe Pro Publico Bono},
year = {2026},
doi = {10.5604/01.3001.0055.8522}
}
EUVIMED